Meyve

Açık Alanda Çilek Bitkisini Nerelerde Yetiştirebilirim? Çilek Yetiştiriliciliğinde Sıcaklık Ve Işığın Rolü Var Mıdır?

MENÜ

Açık Alanda Çilek Bitkisini Nerelerde Yetiştirebilirim? Çilek Yetiştiriliciliğinde Sıcaklık ve Işığın Rolü Var Mıdır? başlıklı yazı 9 alt başlık altında sunulmuştur. Bunlar; 1. Giriş, 2.Çilek Bitkisinin Yetiştiği Yerler Nerelerdir?, 3. Çilek Yetiştiriciliğinde Yükseltinin (rakım) Etkisi Nedir?, 4. Çilek Bitkisinin Işık İsteği, 5. Çilek Bitkisinin Soğuklama İhtiyacı, 6. Çilek Bitkisinin Gelişme Devresindeki Sıcaklık İsteği, 7. Düşük sıcaklıkların Çilek Bitkisi Üzerine etkisi, 8. Çilek Bitkisinde İlkbahar Geç Donlarının Etkisi, 9. Çilek Bitkisinde Işıklanma Süresi.

1. GİRİŞ

Çilek akdeniz iklimi, subtropik ve semi-tropik iklimi gibi  farklı çevreye uyum gösteren ve  ülkemizde ve birçok ülkede yaygın olarak yetişen bir manada yerleşkesi dünyanın birçok yeri olan bitkiler âleminin ender bitkilerinden biridir. Çilek soğukların -45 °C’lere kadar düştüğü yerlerin yanında, yarı tropik yerlerde, Kuzey Kutbu’na yakın yerlerdeki devamlı aydınlık bölgelerde ve 12 saatlik aydınlanmaya sahip Ekvatoral bölgelere kadar birbirinden farklı bölgelerde tutunabilmektedir.  Sulamak suretiyle yıllık yağışı 250 mm gibi çok düşük olan kurak iklimlerinden yıllık yağışı bundan çok yüksek olan yağışlı orman iklimlerine kadar olan yerlerde bitki desenini süslerken, 3500 m’ye varan yükseklikteki rakımlarda da yetişebilmektedir.

2. Çilek Bitkisinin Yetiştiği Yerler Nerelerdir?

Çilek bahçesi için en uygun ekolojik ölçüt, günde en az altı saat tam güneş, eşit sıcaklık, yağmur ve drenaj ve rüzgardan iyi korunan bir alandır. Çilek kırmızı renge sahip meyeleri ile tatlı ve çok güzel bir bitkidir. Çileğin kırmızılığının oluşması ve tatlı hale gelmesi için güneşli bir yerde yetiştirilmesi gerekmektedir. Gölgede meyve küçük ve ekşi olur.

Çilek dikilecek arazinin %2-3 oranında eğimli olması hava sirkülasyonu ve su drenajı için oldukça uygundur. Çukur araziler tercih edilmemelidir. Bunun yanında çilek diğer ürünlerin sınırlı yetiştirilebildiği yamaç ve dar arazilerde de rahatlıkla yetiştirilebilmektedir. Yüksek eğimli bölgelerde ve yamaç arazilerde çilek bahçesi kurulacaksa aşağıdaki konularda dikkatli olunmalıdır. Böyle yerlerde kontur dikim yapılmalı,  aksi takdirde su çok hızlı bir şekilde akıp gidebilir. Güney yamaçlarda bahçe tesis edilecekse ilkbaharda geç gelen donlara karşı ciddi önlemleri de düşünmek gerekir. Kuzey eğilimli yamaç arazilerde bitkilerin gelişmeye başlaması geç olur. Ancak geç ilkbahar donlarından etkilenme riski çok azdır.

Yamaç ve dar arazilerde Çilek Dikimi

3. Çilek Yetiştiriciliğinde Yükseltinin (rakım) Etkisi Nedir?

Çilek birçok yükseltide yetişebilme özelliğine sahip olsa da 800 m nin altındaki yüksekliklerde daha iyi gelişme gösterir. Rakım yükseldikçe  bitkiler daha bodur gelişir ve meyve olgunlaşması gecikir.  Yüksek bölgelerde hava oransal neminin düşük olmasının  çilek üretiminde bir olumlu birde olumsuz yönü bulunmaktadır. Olumlu tarafı meyvelerin daha sıkı ve lezzetli olmalarıdır. Meyvelerin orta büyüklükte olmaları ise olumsuz yönünü oluşturmaktadır. Yayla koşullarının olumlu yönlerinden bir diğeri de  yüksek rakımlı yerlerden elde edilen fidelerin karbonhidrat içeriği daha yüksek olduğu için bu fideler çiçek tomurcuğu oluşumu dönemine daha erken girmektedirler.

4. Çilek Bitkisinin Işık İsteği

Çilek bitkisinin gereksinim duyduğu iklim etmenlerinden biri de güneşe ihtiyaç duymasıdır. Çilek dikilecek arazinin güneşlenme sorunu bulunmamalıdır. Çilekler güneşi sever, ancak aşırı ışıkta  yapraklar turuncu rengi alıyorlar ve yüksek sıcaklık ve ışıkla birlikte yaprakta yanıklıklar oluşabilmektedir. Çilek bitkisi, Ahududu, Kiraz, Dut, Ispanak, Maydanoz, Marul gibi düşük ışık yoğunluğundan hoşlanan bitkler grubunda yer almaktadır.

Bitkiler ışığın yetersiz olması durumunda ortaya çıkan streste bitkilerde karbonhidrat üretimi azalır. Buna bağlı olarak köklere daha az besin göndererek kök gelişimini yavaşlatırlar.

Çilek korumalı kültürlerde yatiştirildiğinde (tünel + sera)  çilek meyvesinde kalite özelliklerinin elde edilmesinde yüksek sıcaklıklardan ve yoğun gölgelemeden kaçınılması gerektiği çilekle ilgili çalışmalarda belirtilmektedir. Işık yoğunluğu arttıkça verilmesi gereken gübre miktarı artırılmalıdır. Yüksek Işıkta bitkilerde N tüketimi fazla K Tüketimi azota göre daha azdır.

Çilek bitkisi yüksek sıcaklıklara ve yoğun gölgelemeye hassas bir bitkidir.

Images of plant nutrient deficiencies in strawberries below are quoted from the “Plant Pathology Department, University of Wisconsin, Plant Pathology, Plant Pathology Collection”.

Images of plant nutrient deficiencies in strawberries were cited from “Plant Pathology Department, University of Wisconsin, Plant Pathology, Plant Pathology Collection”.

5. Çilek Bitkisinin Soğuklama İhtiyacı

Çilek bitkisinin + 7,2  ° C altındaki sıcaklık isteği toplam 400-500 saattir. Bu gereksinim tamamı doğal olarak karşılanamadığında, fideler soğuk depolarda 1-2 hafta tutularak soğuklama ihtiyacı karşılanır. Soğuklamanın verim ve kalite üzerine olumlu etkisi vardır.

6. Çilek Bitkisinin Gelişme Devresindeki Sıcaklık İsteği

Sıcaklığın 0 °C’ nin üzerine çıkmasıyla birlikte gelişmeye başlayan çileğin  5 0C nin altındaki sıcaklıklarda  gelişmesi son derece  azalmaktadır. Hava sıcaklığı -10 °C nin altına düştüğü durumlarda bitki zarar görmeye başlar. Böyle yerlerde bitkiyi soğuktan koruyan saman ve plastik ile yapılan malçlama önemlidir. Soğuk bölgelerde kar yağışı bitkiyi soğuktan korurken,  karın olmadığı durumlarda soğuk bitkiyi etkiler. Aksi takdirde kök boğazındaki çiçek taslakları, kök boğazı ve kökler zarar görebilir. Çilek en iyi  20-25 ºC sıcaklık sınırları içerisinde gelişir. Gece sıcaklığının gündüz sıcaklığından 5-7ºC daha düşük olması, gelişmenin sağlıklı olması açısından önemlidir.  Genel olarak 35ºC den yüksek sıcaklıklarda bitki gelişimi yavaşlamaktadır.

Solda: Yüksek sıcaklıkta yetiştirilmiş çilek bitkisi Sağda: Optimum sıcaklıkta yetiştirilmiş çilek bitkisi

7. Düşük sıcaklıkların Çilek Bitkisi Üzerine etkisi

Sonbahar erken donları, bitkiyi soğuğa hazırlıksız yakalaması nedeniyle önemlidir. Çilek kök gövdesinin sonbahar erken donlarından zararlanması takip eden dönemdeki ürün miktarında azalmalara yol açabilir. Çilek bitkisi  sonbaharda  kısa gün ve buna bağlı  serin koşullarda çiçek tomurcuğu oluşturur.  Bu yüzden bu dönemde oluşan don zararı yeni oluşan ve oluşmakta olan çiçek tomurcuklarının zarar görmesine yol açabilir. Sonbahar döneminde aşırı gübreleme ve sulama nedeniyle gelişmesini sürdüren bitkilerin zarar görme olasılığı çok daha yüksektir. Dinlenme dönemine girmek üzere ya da girmiş bitkilerin zarar görme olasılıkları düşüktür.

8. Çilek Bitkisinde İlkbahar Geç Donlarının Etkisi

Çilek bitkisinde tomurcuklar düşük sıcaklıklara (-4-5 ° C) ‘ye kadar dayanıklıdırlar. İlkbahar donları çiçek tomurcuklarına ve çiçeklere zarar verebilir, ancak çilekte çiçeklenme uzun bir döneme dağıldığı için, don ürünün tümüne zarar veremez.

Çilek Bitkisinde ilkbahar geç don zararı ve koruma yöntemleri

9. Çilek Bitkisinin Işıklanma Süresine Tepkisi 

Bitkileri, ışık yoğunluğu kadar ışıklanma süresine de tepki gösterirler. Çilekte uzun günlerde kol gelişimi ve verim artar. Bunun yanında kısa günde çiçek gözleri gelişir. Normal koşullarda çok yapraklı çilek bitkileri az yapraklı çileklere kıyasla daha verimli olurlar.  Yaprak sayısının çoğalması çilek bitkisinin kardeşlenmesine de bağlıdır. Çilek bitkisinin kardeşlenmesi  (kök gövdesi, ana taç) kısa gün koşullarında gerçekleşmektedir. Bu koşulların uzun sürmesi daha fazla kardeşlenmeyi de sağlamaktadır. Kısa gün koşullarının serin iklim koşullarında yaşanması  kardeş oluşumunu ziyadeleştirmektedir. Çilekte kardeşlenme çok yapraklılığı sağladığından köken başına verimde artış demektir. Soğuk bölgelerde bu kardeşlenme döneminin uzun sürmesi  bitkilerin alçak tünel altına alınması ile artırılabilir. Alçak tünel uygulaması en azından  bitkinin daha iyi şartlarla bir sonraki yıla hazırlanması için süre kazanmasına neden olur.Biliyor musun Antarktika ve Avustralya dışındaki hemen hemen bütün kıtalarda çilek yetiştirilir, 70’ten fazla ülke meyve ihracatı yapar ve dünya yılda yaklaşık 8 milyon ton çilek  üretir.

Alçak Tünel çilekte verim artışı sağlar

 

Comment here