Tıbbi ve Aromatik BitkilerZiraat Okulu

BAĞIŞIKLIK BİLİMİ (İMMUNOLOJİ) NEDİR?

GİRİŞ

BAĞIŞIKLIK BİLİMİ (İMMUNOLOJİ) NEDİR?

BAĞIŞIKLIK BİLİMİ (İMMUNOLOJİ) NEDİR? dersek  Bağışıklık (immunite) olaylarını inceleyen bir bilim dalıdır. denir.  Bugün immunoloji enfeksiyon unsurlarına  veya toksik maddelere karşı insan veya hayvan bünyesinin   “kendini dayanıklı kılma yapılarını”  ve  konakçıda doku zararlarına yol açan “aşırı duyarlılık” fiillerini de incelemektedir.

İMMUN YANIT NEDİR?

BAĞIŞIK VEYA İMMUN YANIT: Vücudun kendi kalıtsal yapısına yabancı olarak tanıdığı komponentlere karşı reaksiyon oluşturması ve onları nötralize veya metabolize ederek onlara “yanıt verme- verebilme  özelliğini”  ifade eder. Bağışık yanıtta, antijenin immun sistem tarafından tanındıktan sonra (tespit işi), yanıtı organize edebilecek immünolojik bakımdan elverişli belirli sayıda hücrenin harekete geçmesi gerekir.

İMMUN SİSTEM NEDİR?

Mekanik bariyerler, hücreler, dokular, organlar, protein yapılı maddeler gibi doğuştan var olan, birincil işlevi organizmada yabancıları yok etmek olan ama doğal adaptif olarak gelişen  ve hayat mücadelemizi kazanmamızı  sağlayan sistem ,  yani temel   savunma mekanizmamızdır.

İMMUN (BAĞIŞIK); konukçunun ev sahibinin, ağırlayanın konukçuya dadanan  parazit etmenlerinin rahat etmesine, rahatça dolanıp  gelişmeşip serpilmesine   izin vermemesi, İMMUNİTE (BAĞIŞIKLIK) sistemini geliştirme  kabiliyetidir.

İMMUNİTE (BAĞIŞIKLIK); İmmun olma durumu, mutlak dayanıklılık, bağışıklılık.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİN İLKİ DOĞUŞTAN GELEN SAVUNMA SİSTEMİDİR.

Bağışıklık yeteneği bazı hastalık etkenlerine karşı Nonspesefik (dogustan) bulunduğu gibi bazı hastalık etkenlerine karşı asilanmak veya hastaligi geçirmek  suretiyle  spesifik( sonradan kazanılan ) olabilmektedir.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİN DİĞERİ SONRADAN KAZANILAN SAVUNMA SİSTEMİDİR?

Bağışıklık sisteminde görev alan temel  hücreler B ve T lenfosit hücreleridir. Kemik iliğinde B hüçreleri gelişip büyürken  göğüsün üst bölümünde timus adı verilen dokuda T lenfositleri gelişip olgunlaşırlar. Kemik iliği ve timusta gelişmelerini tamamlayan B ve T lenfosit hücreleri buradan   kana geçer. Kana karışan  bu hücreler kan yolu ve lenf (beyaz kan) kanalları ile kalabalık  olarak bulunacakları dalak ve lenf düğümlerinde yerlerini alırlar. Dalak ve lenf düğümlerinde yoğunluğu artan  B ve T lenfosit hücreleri ayrıca  mide-barsak sistemini saran mukozal lenfoid yapılara, burun, ağız, akciğerlere de dağılırlar.

Kanımızda  monosit, lenfosit nötrofil, bazofil, dendritik hücre, eozinofil,  ve doğal katil (NK) gibi çok çeşitli akyuvarlar ya da lökosit hücreleri vardır. Bu hüçreler  vücudumuzu her daim  devir daim edip  dolanarak  vücutta oluşan veya giren her türlü  tehlikeli mikropları  vücuttan  temizlerler.

2.BAĞIŞIKLIK BİLİMİ (İMMUNOLOJİ) terimi ile ilgili veya bu terime yakın olan diğer terim ve ifadeler Nelerdir?

ANTİJEN NEDİR?

İmmun yanıt verebilecek  düzeyde gelişmiş niteliklere havi organizmalara verildiğinde immun yanıt oluşumuna vesile olan bu yanıt neticesinde gelişen antikor  ve duyarlı hücre reseptörleriyle hücre dışı veya hücre  içi ortamda    özgül olarak birleşebilme yeteneğindeki maddelere  ANTİJEN denilmektedir.  Antijen bir yabancı protein ve bir toksin molekülü olabileceği gib virüs, bakteri veya küf hücresi gibi bu antijenik maddeleri bünyesinde toplayan kompleks partikül yapıda bir organizma olabilmektedir.  Antijen hayvan veya bir insan bünyesine girdiği zaman hücre protoplazması ile kimyasal olarak birleşerek antibody ( konukçu organizmanın kan serumunda oluşan esas proteinsel madde) yapan çeşitli madde veya kanda hidrolize veren antikor oluşumuna sebep teşkil eden maddelere verilen ad. Bir antijen organizmaya girdiğinde immun yanıtı harekete geçirir. Antijen özgül immün yanıtın ürünleriyle tepkimeye giren  bağışık yanıta neden olan moleküler yapılardır.

Antijen https://www.klimik.org.tr/wp-content/uploads/2013/12/Do%C3%A7.-Dr.-Resul-KARAKU sitesinde şöyle tanımlanmaktadır.“Antijen “Anti(body) generating” T-lenfosit Reseptörü (TCR) ve/veya B-lenfosit membran Ig’si (mIg) / serbest Ab tarafından bağlanabilen molekül bütünüdür. Spesifik (=adaptif=edinsel) yanıtların ürünleri ile reaksiyona giren yapılar.”

ANTİJEN BAĞLANMA YERİ: Özel olarak antijen bağlayan imunoglobulin molekülünün bir parçası. Her antikor molekülünün iki antijen bağlama yeri vardır.

ANTİJENİK DETERMİNANT: Antijen molekülünün, antikor molekülüne (imunoglobulin ya da T hücresi) bağlandığı bölgesi.

Antijenin yüzeyinde bulunan, immün sistemi uyaran, oluşan yanıtın ürünleri ile birleşen kısacası İmmünolojik olarak AKTİF olan bölgelere EPİTOP veya ANTİJENİK DETERMİNANT bölgesi denir.

EPİTOP: Antijenik determinant grubu. Bir antijenin özgül immün yanıtın ürünleriyle birleşen kısmı. Antijeniteler  İmmün yanıtın ürünleri olan antikorlar ve T lenfositleri ile özgül olarak reaksiyona girebilmektedirler.

İMMUNOJEN NEDİR? 

Özgül bir immün yanıtı indükleyen madde. Organizmada kendisine karşı bağışık sistemi oluşturan ve bu oluşmuş bağışıklık sistemi sonucu ortaya çıkan antikor ve duyarlı hücre almaçlarıyla özgül olarak birleşme özelliği gösteren bakteri, zehir, yabancı protein vb. maddelerdir.Antijen – immünojen

Vücuda girişi bağışık yanıta sebep olan herhangi bir mikroorganizma ya da madde. İMMÜNOJEN  adaptif bir immün yanıt oluşturabilen moleküler yapılar her bir immünojen bir Ag‟dir.  Bir Ag belirli nitelikleri taşıdığında immünojen‟dir. İmmunojen organizmada bir olup bittiden sonra  immun yanıt oluşturabilen maddeler

HAPTEN NEDİR?

Antijenik özelliği bulunan, ancak tek başına immün sistemi uyaramayan hormonlar, antibiyotikler, steroidler.. gibi maddeler. Tek başlarına immün sistemi uyaramazlar. < 1 500 dalton’dan küçük moleküllerdir.  Etkin olabilmeleri için, kovalan bağlarla proteinler, eritrositler, dekstran, bakteriyofajlar, poliakrilamid gibi büyük taşıyıcı molekül ile birleşmeleri gerekir. tam olmayan Ag”, “kısmi Ag”

ANTİKOR NEDİR?

Antikor (Ab) = İmmünoglobulin vücuda giren hastalık etmenlerine  musallat olup onlara  yapışan ve ONLARIN   granülositler (yiyici hücreler) bekçiler  tarafından düşman olarak algılanmasını sağlayan küçük proteinlerdir. Antikor (Ab)  immünojen veya haptendeki ulaşılabilir epitopları tanıyabilen, bağlayabilen moleküllerdir. Antikor bir immünojene yanıt olarak üretilen ve antijenle tepkimeye giren özgül bir proteindir. Antikor Immunglobulin (glikoprotein) yapısındadır.  B lenfositler tarafından üretilen antikorun başlıca vücuda giren düşman hücreye (antijene) bağlanmak ve  bağlanma gerçekleştikten sonra antijenin biyolojik yapısını bozmak ve antijeni yok etmek gibi başlıca 2 görevi vardır. ANTİKOR sentezi için, immünojenin antikor üretecek B lenfositini üretecekleri sitokinler ile B hücresine aktivasyon sinyalleri yollayacak olan T lenfositini uyarmalı.  Özel bir antijene cevap olarak B lenfositleri ve plazma hücreleri tarafından meydana getirilen ve bağışıklıktan sorumlu olan glikoprotein yapısındaki maddeler. İmunoglobulinler (IgG, IgM, IgA, IgD ve IgE tipleri) ve bunların alt grupları gibi kazanılmış bağışıklık elemanları.

ANTİTOKSİN NEDİR?

Antijen niteliği  gösteren toksine karşı oluşan antikora denir.  Bu antikor toksin ile birleşerek toksinin zararlı etkisini ortadan kaldırır.

MİKROP NEDİR?

İnsanlar yalnız yaşamazlar. Herkesin komşuları, arkadaşları, akrabaları, tanıdıkları ve tanımadıkları vardır. Ayrıca çevremizde ağaçlar, bitkiler, kuşlar, böcekler, su hava ve toprak vardır. Bunların hepsinin Rabbi Allah’tır. İnsanların Rabbi de Allah’tır.  Yine çevremizde, dil bilen bilmeyen, sadece ana dilinde konuşan konuşmayan, görünen görünmeyen bir çok küçük canlılar bulunmaktadır. Çevremizde çok sayıda ve rakamda olan  bu küçük canlılara mikroorganizma  zararlı olanlara da mikrop denmektedir.   Vücut için hastalık amili olan mikroplar zararlı virüs, bakteri ve mantarlardır. Mikropların vücutta oluşturdukları zararlı kimyasal maddeler toksin(zehir) denir. Mikropların vücuda giriş yolları solunum yolları, yıkanmamış besinler, içilen kirli sular, kulak, göz, burun gibi duyu organları kesik- çizik gibi açıklıklardır.

 

 

 

 

Comment here