Zirai Mücadele

Teknik Çilek Yetiştiriciliğinde Öne Çıkan Uygulamalar Nelerdir?

GİRİŞ

Çileğin teknik işlemlerinin ve bakımının zamanında yapılması gürbüz ve kuvvetli bitki gelişimini sağlar. Kuvvetli gelişen bitkilerin hastalıklara karşı mukavemeti üst seviyede olmaktadır. Zayıf ve cılız bitki ile çalışmak daima güçlük oluşturur. Hastalıkları kontrol altında tutmak için en etkili yol bitkilerin oldukça iyi gelişmelerini temin etmektir.  Kökleri iyi gelişmiş bitkilerde  Bozkurtlar ve Telkurtları gibi toprak altı zararlıları fazla zarar meydana getiremez.

1. Teknik Çilek Yetiştiriciliğinde Drenaj Çok Önemlidir.

Çilek arazilerinde uzun süre su birikimi olmamalıdır. Çilek tarlasında bir veya iki gün bile kalan su, özellikle yoğun büyüme döneminde bitkilere zarar verecektir.Çileğin kökleri taban suyu fazlalığına karşı karşı çok hassastır. Kısa süreliğine de olsa su içinde kalan kökler çabucak ölür. Drenaj bu yüzden çok önemlidir.   Sarılık ve kök çürüklüğü hastalık riski bu gibi durumlarda çok yükselmektedir. Çilekte toprak hazırlığında sedde yastık  yapılmasının temel nedeni de budur. Bir çok literatürde yer alan “Çilekler süzek ve drenajı iyi, toprak reaksiyonu 6.0-6.5 olan topraklarda daha iyi gelişirler.” isteğinin yerine getirilmesi gerekir.

Su tahliyesi. Yüzey drenaj sistemi, suyun sahadan hızlı ve tam olarak uzaklaşmasına izin vermelidir. Yükseltilmiş yataklar, toprağın iç su drenajını iyileştirir, ancak plastik kültürü yetiştiricileri sıklıkla fazla “yüzey suyundan” kurtulma konusunda sorunlarla karşılaşır. Bu sorun, çilek tarlasının% 50’sinin geçirimsiz bir plastik film ile kaplanmış olmasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, yoğun yağış dönemlerinden sonra yüzey suyunun düzgün ve nazik bir şekilde tarladan uzaklaştırılması için yeterli eğime sahip bir tarlanın olması arzu edilir. Ancak Çilek yetiştiriciliğinde bitkinin büyüyüp gelişmesi için özellikle kuru dönemlerde haftada en az bir kez, doygun su verilmesi gerektiği,bitkinin suya doyurulması ile bitkilerin 1-2 gün su birikintisinde bırakılması farklı şeyler olduğu, kritik sıcaklıklarda yaprakların yanmaması için sulama suyunun daha da önem arzettiği de unutulmamalıdır.

Bunun yanında sulama zamanı iyi seçilmeli ve yaprak ve meyvelerin en hızlı  bir şekilde kurumasını sağlayacak vakitlerde  yapılmalıdır. Çünkü İster sulama nedeniyle olsun isterse yağmur, çiğ veya yüksek nispi nem gibi doğal olaylar sonucunda olsun çilek bitkisinin yaprakları ve meyveleri üzerinde çok uzun bir süre nemli bir tabakanın kalması mantari sporlarının hızlı bir şekilde ve fazlaca çoğalmasını tetikleyerek aniden hastalıkların ortaya çıkmasını sağlayabilir. Bu amaçlarla Sırta dikim, malçlama ve damla sulama tercih edilmelidir.

2. Teknik Çilek Yetiştiriciliğinde Agroteknik Bakımların Zamanında Yapılması Gereklidir.

Çilek bahçesinde yaprak lekesi, botrytis ve yaprak yanığı gibi hastalıkların yaygınlaşması görülmek istenmiyorsa sonbaharda, hasattan sonra,  tüm eski yaprakları çıkarmanız gerekir. Ayrıca sezon boyunca  hastalıklı çiçeklerin, yaprakların ve meyvelerin çıkarılması önem arz etmektedir.

Hastalıktan korunmak için sanitasyon (temizlik) işlemlerine gerekli itina gösterilmeli, temiz saksı, mekanizasyon makineleri, yetiştirme ortamları ve toprak kullanılmalıdır. Hastalıklı bir alanda çalışan işçiler, hastalıksız alana, ayakkabıları, elleri, elbiseleri ile çok etkili düzeyde bakteri veya fungal sporları taşıyabilirler. Şayet insan ve makineler hastalıkların bir problem olduğu arazide çalışması gerekiyorsa, önce hastalıksız alandaki işi bitirmelerini, sonra hastalıklı alana geçmeleri ve hepsinden önemlisi de çileklerin yüzeyi ıslak iken sabahları hasat ve çapa işlerinin ötelenmesini sağlamak gerekir. Aksi halde özellikle toprak kaynaklı, kırmızı öz çürüklüğü, verticillium solgunluğu, derimsi çürüklük ve nematodlar gibi hastalıklar bulaşık alanlardan bulaşık olmayan alanlara taşınımı sağlanmış olur.

Aşağıdaki tabloda çilekte bazı kültürel uygulamaların çilek hastalıklarına etkisi verilmiştir. Bu tabloda yer alan (+) işaretleri uygulamanın hastalık üzerine baskısını göstermektedir.

3. Teknik Çilek Yetiştiriciliğinde Hava Sirkülasyonu Çok önemlidir.

1. Çilekte kışın sonlarında ve erken ilkbaharda rüzgar kaynaklı donmaların önlenmesinde çilek bitkisinin yetiştirildiği tarlanın kuzey ve kuzey batı rüzgarlarına ağaçlık bir alan veya rüzgar siperi ile kapalı olmasının önemi büyüktür. Ancak aşırı rüzgâr koruması ve kısıtlı hava akışı (konumları) olan çilek tarlalarında genellikle mantar hastalıklarının epidemi yapması ve artması olanaklı hale gelir. Bu nedenle çilekler her tarafı kapalı havasız alanlar yerine çiğ ve yağıştan sonra bitkilerin çabucak kuruyabildiği ve yeterli hava hareketi gereksiniminin karşılandığı yerlerde yetiştirilmelidir

2. Sıra aralarının dar tutulması hava sirkülasyonunu ve yaprakların güneşlenmesini azaltacaktır. Bunun için birim alandaki bitki sayısının ne az ne de çok çeşit özelliği ve toprak üretkenliğine göre standart sayıda olması yoluna gidilmelidir.

4. Teknik Çilek Yetiştiriciliğinde Toprağın Organik Maddesinin Artırılması Neden Çok Önemlidir?

1. Yüksek düzeyde organik madde içeren topraklar, toprak kaynaklı patojenlerin barınmasını baskılamaktadır. Bu yüzden siyah ve kırmızı kök çürüklüğü  hastalıklarının baskı altında tutulmasında örtü bitkileri ve kompost uygulamaları faydalı olmaktadır. Bakteri ve virüsler olgunlaşmamış gübre içinde kalabildiğinden, çilek yetiştiriciliğinde beslemede çürümüş kompost kullanılmalıdır.

2. ÖNEMLİ NOT: Topraktaki organik madde toprak tavını düzeltir, kaymak tabakası oluşumunu azaltır ve su infiltrasyonunu arttırır. Ayrıca toprağa organik madde eklenmesi, beslenme döngüsüne ve toprak yapısının düzeltilmesine katkıda bulunan mikro ve makro tüm toprak mikroorganizmalarının, eklembacaklıların ve solucanların populasyonlarında da artışa neden olur.

3. Çilek kültürü yapılan toprağın sağlıklı toprak olarak kalmasını sağlamalıyız. Sağlıklı çilek toprağı optimum miktarda bitki besin maddelerine (vitamin, mineral)sahip, üretkenliği korunmuş ve fazla yorulmamış çileği beslemeye hevesli topraklardır. Fakir topraklarda çilek yetiştiriciliği zevkli olmaz.Yanmış Kompost ve Ahır Gübresi Uygulaması ile topraklarımızın organik maddesini ve gıda içeriğini sağlıklı bir şekilde koruyabiliriz.

5. Teknik Çilek Yetiştiriciliği Rotasyon Uygulamasını Gerekli Kılar

Rotasyon bazı çilek hastalıkların baskılanmasını aynı zamanda yabancı otların ve zararlıların kontrol altında tutulmasını sağlar. Çileklerin uzun süre aynı yerde yetiştirilmesi durumunda  gri küf hastalığı % 60 oranında çilek bahçelerinde etkili olabilmektedir.

Doğal çalılıklarla çevrili alanlarla dip dibe yerlere çilek ekilmemelidir. Doğal çalılıklar böcekleri, hastalıkları ve viral patojenleri barındırabilir. Bu gibi yerlerle çilek kurulu arazi arasındaki mesafe en az 500 m. olmalıdır. Özellikle toprakta domates, patlıcan, biber, patates ve tütün ve kabakgiller gibi ürün yetiştirilmiş ise en az 4-5 yıl ekim nöbeti uygulandıktan sonra çilek dikimi yapılmalıdır. Çilek sökülen bir yere 3-4 yıl münavebe uygulamadan veya toprak ilaçlaması yapılmadan tekrar çilek dikilmemelidir. Çilekler için iyi öncüleri buğday, fasulye, soğan, sarımsak, kadife çiçeği, lupins, yulaf, çavdar, bezelye, pancar, havuç, turp, turp, maydanoz ve dereotu bulunmaktadır.

Yayla çilekçiliği yapılan yerlerde aynı zamanda patates rahatlıkla ve çoğunlukla üretimi yapılabilmektedir. Çilekte kök çürüklüğü riskini azaltmak için, patateslerin yetiştirildiği  yerlerden uzak durmak gereklidir. Arkadaş bitkilerden yararlanmak isteyen üreticiler çilek sıralarının arasında soğan ya da sarımsak yetiştirmektedirler.  Bu bitkilerin kokuları zararlıları uzaklaştırır ve kültür bitkisini çürümeye karşı korur.

6. Teknik Çilek Yetiştiriciliğinde Solarizasyon Uygulamaları Kültürel bir Bitki Koruma Yöntemidir.

 

Solarizasyon toprak kaynaklı patojenin baskılanması, zararlı ve yabancı ot kontrolü sağlar. Solarizasyon sıcaklığın yüksek olduğu yaz aylarında yapılır. Uygulamadan önce topraktaki bitki artıkları temizlenmeli, toprak işlenmeli, sulanmalı, dikim sırtları hazırlanmalı, şeffaf plastik örtü ile kapatılmalıdır. Çilek üretiminde solarizasyon uygulamasından sonra toprak işlenmeden fide dikimi yapılmalıdır.

7.  Hastalıklara Dayanıklı Çeşit ve Fide Seçimi Çilek Tarımında Neden Önemlidir?

 

Çilekte yaprak lekesi, çilek mildiyösü, kırmızı öz çürüklüğü, verticillium solgunluğu ve küllemeye karşı oldukça iyi dayanım gösteren ticari çeşitler vardır. Çeşit seçiminde hastalıklara dayanıklı çeşidin belirlenmesinde uygulayıcılar, fide satıcıları ve resmi özel konu uzmanları ile görüşmek öncelikli ödev olmalıdır. Çileklerde kurşuni küf hastalığına karşı hastalığa duyarlı olmayan (yaprak ve çiçek sapları dik olarak gelişen, meyve dipleri dış bükey olan) çeşitler tercih edilmelidir.  Virüs ve nematod problemlerinden kurtulmanın en iyi yolu ise sağlıklı fide ile bahçe tesis edilmesidir. Birçok çeşit, Çilekte çeşitli hastalıklara karşı bağışıklık sisteminin güçlendiren birçok dayanıklı çeşit geliştirilmiştir. Ancak bu durum , enfeksiyon riskini tamamen ortadan kaldırmaya yetmemektedir.. Çilek bahçesi kurulumunda hastalıklara dayanıklı çilek çeşitleri ve sağlıklı çilek fideleri ile çalışmalıyız.Aşağıda bazı çilek çeşitleri ve hastalıklara dayanıkllılığı örnek olarak verilmiştir.

Albion Antracnoz’a, verticilum’a ve fitoftora’ya çok dayanıklıdır. Aynı zamanda T. Urticae’ye Aromas’tan daha dayanıklıdır. California sınırları içerisinde en çok ekilen çeşittir (Ağaoğlu ve Gerçekcioğlu., 2013) (Anonim, 2012)..

DPI Rubygem Rubygem çeşidi külleme hastalığına duyarlı, Fusarium solgunluğuna ve antraknoza karşı toleransının iyi olduğu bilinmektedir (Anonim, 2012).

Festival: Küllemeye hassas, Antraknoz’a dayanıklı bir çeşittir

 Sweet Charlie: Antraknoz ve taç çürümesine duyarlıdır. Meyve çürümesi ve phomopsis yaprak yanıklığına duyarlıdır. Küf hastalığı ciddi bir problem teşkil etmemektedir (Gülsoy ve Yımaz, 2004).

 Redlands Hope Kırmızı örümcek ve Mildiyö’ye dirençlidir, Antraknoz’a hassastır. Yayla bölgelerde yaz boyunca meyve verir (Anonim., 2016).

8. Çilek Hasadında Ön Soğutma Uygulaması

 

Hasat sonrası,  paketlemede ve taşıma sırasında meyvelerde ortaya çıkan Mucor ve Rizopus meyve çürüklüklerinde ilaçlı kontrol önerilmemektedir. İlk önce düzenli ve sık hasat yapılmalı ve Rizopus ve gri küf  (Botrytis) çürüklüğü için en etkili yol, çilek hasadından sonra ön soğutma yapmak ve taşıma sırasında soğuk koşulların sağlanmasıdır. Söz konusu hastalıklar 8-10 0C den düşük sıcaklıklarda gelişmeleri önemli ölçüde durur. Fakat Mucor çürüklüğü soğutmadan pek etkilenmediği, sıfır 0C de bile gelişme gösterebildiği belirlenmiştir.Çilek bahçesinde sağlıklı çilekler sağlıklı ve üretken bir toprakla birlikte uygun ve sağlıklı bir çilek çeşidi seçimi ile başlar. Dikeceğimiz çilek fidesi aşağıdaki ölçütleri karşılamalıdır.

 

9. Hastalık ve Verimde Malç Uygulaması

 Malçlama: Literatürlerde yer alan bilgiler ve tecrübeler göstermektedir ki, iyi bir tabaka halinde uygulanan saman ve anız malçı başta derimsi çürüklük olmak üzere meyve çürüklüklerini kontrol etmede çok faydalıdır. Sıralar arasında kalan toprağın örtüsüz kalmasından sakınılmalı ve saman malçı uygulanması tavsiyesine uyulmalıdır. Saman veya çam iğneleriyle malç yatakları oluşturulabilir. Malç, meyvelerin, özellikle derimsi çürüklüğün kışı geçirdiği topraklarda, toprakla teması engelleyerek bulaşmanın önüne geçer. Bunlara ilave olarak malç, bulaşık topraklarda, hastalık etmeni fungusların meyvelere bulaşmalarını engeller. Son çalışmalar göstermektedir ki, bitkiler altındaki veya sıralar arasındaki plastik malç, antraknoz ve derimsi çürüklüğe neden olan etmenlerin yayılmasını kolaylaştırmaktadır. Özellikle de meyve çürüklüğünün bir sorun olduğu parsellerde  plastik malç uygulamasının tavsiye edilmediği durumlarda olmaktadır. edilmez.

 

 

 

Comment here