ELMA YETİŞTİRİCİLİĞİ, ELMA FİDANI DİKİMİ, ELMA BAKIMI NASIL YAPILIR?

tarafından
276
ELMA YETİŞTİRİCİLİĞİ, ELMA FİDANI DİKİMİ, ELMA BAKIMI NASIL YAPILIR?

 Elma Nedir? Kaç Yıllıktır? Kaç Çeşit Elma Vardır.

Dünyada elma eskiden bu tarafa yetiştirilmektedir.  Tarımının ne zaman başladığı ile ilgili net bilgiler mevcut değildir.  Bu meyvenin 4000 yıldan bu tarafa üretildiği bilgileri yer almaktadır.

Elmanın bir çok türü bulunmaktadır. Dünyada elma çeşitlerinin sayısı 6500’ü aşmaktadır. Türkiye’de ise bu sayı 460’ı bulmaktadır.

Elma Bitkisinin  Bilimsel Sınıflandırılması

Bugünkü kültür elmaları 20.yy’ın başlarında bir çok ülkede yapılan zirai çalışmalar sonucunda geliştirilmiştir.  Örnek oalrak Kuzey Amerika (Red Delicious, Golden Delicious, McIntosh, Jonagold), Yeni Zelanda (Braeburn, Gala, Jazz), Avustralya (Granny Smith, Pink Lady (Cripp’s Pink)) ve Japonya (Fuji) çeşitlerini elde etmişlerdir.

E L M A N I N   B İ L İ M S E L   S I N I F L A N D I R I L M A S I
Âlem Plantae
Bölüm  Spermatophyta
Alt Bölüm  Angıospermae-Magnoliophyta (Kapalı tohumlular)
Sınıf  Dıcotyledoneae-Magnoliopsida (İki çenekliler)
Takım  Rosales
Familya  Rosaceae (Gülgiller)
Alt Familya Pomoideae – Maloideae
Cins : Malus
Tür   M. communis

Dünyada Kültürü Yapılan  Elmalarını Gelişimine Katkısı Olan Ülkeler ve Geliştirdikleri Çeşitler

ÜLKELER GELİŞTİRİLEN ÇEŞİT
Kuzey Amerika Red Delicious, Golden Delicious, McIntosh, Jonagold …
Yeni Zelanda  Braeburn, Gala, Jazz …
 Avustralya Granny Smith, Pink Lady (Cripp’s Pink) …
Japonya Fuji …

Elmanın Anavatanı

Elma (Malus domestica) bitkisinin anavatanı Doğu Asya, Orta Asya, Batı Asya-Avrupa ve Kuzey Amerika bölgeleri kabul edilmektedir. Elmanın bu doğal yayılma alanları içinde doğal olarak yetişen 30 kadar türü bulunmaktadır. Türkiye’de Karadeniz Bölgesinin iç kısımları ile Toros’lar elmanın doğal yayılma alanlarını oluşturmakta ve M. sylvestris ve M. orientalis türleri buralarda yetişmektedir.

Bugün kültürü yapılan elmaların esası,  “ Malus x domestica Borkh.” olan  türler arası bir hibrit kompleksidir.

Malus x domestica kompleksinin ataları tam olarak bilinmemekle birlikte ;  yayılım alanı Orta Asya olan Malus sieversii türünün  kültür çeşitlerininortaya çıkışında kilit rol üstlendiği ifade edilmektedir.

Söz konusu bu Malus sieversii türü Çin’in yabani türleri ve batının yerel türleri ile melezleştiği ve elmalarda Malus x domestica kompleksinin ortaya çıktığı bildirilmektedir.

Elmanın Kültürleşmesi aşamalarında etkili unsurları, türler arasında doğal ve yapay hibridizasyonlar,  Türler içinde tabi  ve suni melezlemeler,  tevafuk  çöğürleri, tabi ve suni mutasyonlar olarak gösterilmektedir.

Malus cinsine dahil bazı türler ve yayılma bölgeleri aşağıda verilmiştir.

Malus sieversii’ türü aşağıda A grubunda yer alan Çin’in yabani türleri ile  B  Grubunda yer verilen batının yerel türleri ile melezleri sonucunda Malus x domestica kompleksi elma çeşitleri kültürleşmiştir.

Elmanın Kültürleşmesi aşamalarında etkili unsurları, 1. Türler arasında doğal ve yapay hibridizasyonlar,  2. Türler içinde tabi  ve suni melezlemeler,  3. Tevafuk  çöğürleri, 4. Tabi ve suni mutasyonlar olarak gösterilmektedir.

A GRUBU TÜRLERİ ;  Malus prunifolia, M. baccata, M. mandshurica,  M. sieboldii ‘dir. B GRU BUTÜRLER ise   M. sylvestris, M. orientalis ‘dir.

Elmanın Botanik Özellikleri Nasıldır?

1.Elma Nasıl Bir Bitkidir?

Kültür elma ağacı 8-10 m yükseklikte ve boyundan  daha fazla (8-12 m)  genişlikte bir taç yapar. Habitius şekli çeşitlere ve biçimlendirmeye göre değişir. Habitusu yayvan, piramit, şemsiye, vazo şeklinde olabilmektedir.

Çöğür anaçlar üzerinde ya da kendi kökleri üzerinde ağaçlar genellikle orta irilikte ya da iridir. Spur (bodur) özellik taşıyan yeni çeşitlerde elma ağaçlarında sürgünlerin boğum araları daha kısa olduğundan ağaçlar bodur gelişme göstermektedir.

2.Elmanın Gövde Yapısı Nasıldır?

Elma gövdesi Güneş yanıklığına karşı hassastır. Elma gövdesi gevrek, kırılgan ve düzgün bir yapı gösterir.

3. Elmada  Dallanma Nasıldır?

Elma ağaçlarında obur, odun, ve meyve dalları olmak üzere 3 tip dal çeşidi bulunur.

Meyve Dalları Hakkında Bilgi

Meyve dalları kendi aralarında dört kısımda incelenir.  Bunlar 1. Topuz, 2. Lamburt, 3. Kese, 4, Çıtanak  olarak adlandırılır.

a. Topuz Ne Demektir?

Boğum araları birbirine çok yakın, boyu 1-8 mm olan kısa meyve dalıdır. İlk meydana geldiği yıl bir odun gözü ile son bulur.  İlkbaharda rozet şeklinde yapraklanan topuzlar her yıl çok az büyür ve çeşit özelliğine bağlı olarak, iyi bakım ve beslenme koşulları altında çiçek gözlerine dönüşürler.

b. Lamburt Ne Demektir?

Çiçek gözlerine dönüşen meyve dallarına da  lamburt ismi verilmektedir.  Ağacın meyve verimi üzerine önemli roller üstlenen Lamburt Meyve Dalları 2-3 ya da daha yaşlı dallar üzerinde bulunurlar.

c. Kese Ne Demektir?

Kese olarak tanımlanan dallar ise tipik bir şişkinlikle karakterize olmuş dallardır. Kese dalların  üzerinde topuz, lamburt ve kargılar bulunabileceği gibi, şiddetli budamaya tabi tutulmuş ağaçlarda dalcıklara da tesadüf edilebilir.

d. Çıtanak Ne Demektir?

 Topuz, lamburt ve keselerin bir arada geyik boynuzu şeklinde birleşmesinden oluşmuştur. Çıtanak dalları yaşlı ağaçlar üzerinde görülmesi ile tanınmakta ise de bazı elma çeşitlerinde verim çağındaki ağaçlarda da yoğun olarak bulunmaktadır.

e. Kargı

5-20 cm uzunlukta meyve dallarıdır. Kargı bir meyve dalıdır ve uzunluğu 5-20 cm arasındadır.

Bu dalların uç kısımlarında bazen odun gözlerine rastlanır. Bu odun gözlerinin meyve gözüne dönüşmesi, koşullara göre değişmek üzere 1-10 yılda olabilir. Kargı dalların boğumları üzerinde de odun gözleri bulunur. Bu udun gözleri de zamanla önce topuz ve sonradan lamburta dönüşebilir.

f. Dalcık

Dalcık ile ifade eden dallar 8-30 cm arası boyda ve kargılardan daha uzun, odun dallarından daha kısadır. Dalcıklar  meyve gözü ile son bulur. Bazı çeşitlerde çok fazla oluşur, ağacın verimli olmasını sağlar. Ağaçların budanmasında ana ya da yardımcı dalların gelişimine direkt etki eden dallar hariç bu gibi dallara, ekseriyetle dokunulmaz

4.Elmanın Kök Yapısı Nasıldır?

Kökler genel olarak derine değil yanlara doğru yayılır. Bu nedenle elma ağaçları saçak köklüdür ve kökler yüzeysel gelişir

Elma ağaçlarında, armut ağaçlarında olduğu gibi kazık kök bulunmaz.

Bodur elma anaçlarının kökleri kuvvetli gelişen çöğür anaçlarına göre daha ince ve daha gevrek yapıdadır.

Elmanın kökleri ağaç taç genişliğinde yayılırlar. Kökleri, uygun ortamda 2 m’ ye kadar inebilir.

5.Elmanın Yaprak Yapısı Nasıldır?

Elmada yapraklar karşılıklı dizilişli yapıda, basit oval biçiminde, ucu sivri ve kenarları dişli, alt yüzü hafif tüylüdür. Elma yaprakları 5–12 cm uzunluğunda 3–6 cm genişliğinde bir ölçüte sahiptir.

Elma Yaprak sapları 2–5 cm uzunluğundadır.

Bazı elma çeşitlerinde mutasyonla spur (bodur) özellik taşıyan yeni mutant çeşitler meydana gelmiştir. Bu spur çeşitlerde yapraklar küçük, koyu yeşil ve kalın dokulu olmaktadır.

6.Elmanın Tomurcuk  Yapısı (gözler) Nasıldır?

 Tomurcuklar ağaçta minyatür organ taslaklarını içeren birer büyüme noktalarıdır.  Meyve ağaçlarında dal, yaprak ve çiçek  organları  tomurcuklar tarafından oluşturulur.

Yaprak gözleri: Elmada yaprak gözleri bir sene evvelki sürgünün yaprak koltuklarından çıkar.  Yassı üçgen şeklinde olan yaprak tomurcukları ilkbaharda patlayınca, yalnız yaprakları oluştururlar.

Sürgün gözleri:  Sürgün gözleri çiçek tomurcuklarına göre daha sivricedir.  Sürgün tomurcuklarının üzeri az ve/ veya çok tüylüdür. Sürgün tomurcuklarının açmaları ile odun dalları meydana gelir ki ağaçların habitusunu oluşturur.   Sürgün gözleri dallarının, tepe noktalarında bulunduğu gibi dal ekseni üzerinde de oluşur.

Çiçek gözleri (karışık yapıda): Çiçek gözleri sürgün tomurcuklarına göre daha iri, yuvarlak ve dolgundur ve meyve dallarının uçlarında bulunur. Odun tomurcuklarının 2. yıl çiçek tomurcuklarına dönüşmesiyle oluşur. Çiçek gözleri karışık bir yapıda olup, ilkbaharda açıldıklarında içlerinde hem çiçek hem de yapraklar çıkar. Kültürel işlemlerden aşırı sulamalarda sürgün gelişimi de fazla olur ve meyve gözü oluşumları azalır, ayrıca kloroz gözlenir.

Elmaların çiçek tomurcuklarından 4-10 tane çiçek ile 5-6 tane yaprak çıkar. Böyle tomurcuklara ‘karışık tomurcuk’ denilmektedir. Çiçek ve yaprakların bir arada olduğu bu tomurcuklarda, ayvada olduğu gibi bir tek çiçek, ya da elma, armut ve kivide olduğu gibi 5-8 çiçek bulunmaktadır.

7.Elma  Bitkisinin Çiçek   Yapısı Nasildır?

Elma çiçekleri erselik yapıda (İki eşeyli çiçek ,erdişi, erselik, hermafrodit, monoklin, biseksüel) ve çiçek durumu (inflorescence)   hüzme şeklinde bir ana sap (pedicel), üzerinde birden fazla çiçek olacak şekilde bir çiçeklenm e mimarisindedir.

Her hüzmede 2-13 adet çiçek bulunur. Hüzmede ilk olarak doruk çiçek ve en son olarak da doruk altı çiçek açılır.

Elma diğer meyve türleri ile kıyaslandığında daha geç çiçek açtığı görülür.

Çiçeğin kısımlarından taç yaprakları beyaz, pembe veya açık kırmızı renktedir. Bir elma çiçeğinde 5 çanak yaprak (sepal),, 5 taç yaprak (petal), ve 15-20 erkek organ (Stamen) bulunur.

Elma Çiçeğinin Diş Organları (Pistil)

Yumurtalık çiçek tablasının içindedir. Çiçeklerde yumurtalıktaki karpel sayısı ve her karpeldeki tohum taslağı sayısı farklılık gösterir. Bu açıdan bakıldığında elma çiçeğinde  dişi organ(Pistil) 5 karpelli (odacıklı) olup her karpel bir dişicik borusu (stil) ve ikişer tohum taslağı taşır. Buna göre tohum taslakları döllendiğinde 10 tane tohum oluşur.  Armut, ayva çiçekleri de  5 karpelli olup her karpelde 2 tohum taslağı bulunur.

Dişicik boruları gözle görülebilir konumda iken  yumurtalık (ovaryum)  (erik, şeftali veya kiraz gibi sert çekirdekli meyve türlerinin aksine) görülmez. Her karpelde ikişer tohum taslağı bulunur ve tohum taslakları döllendiğinde 10 tane tohum oluşur.

Çiçeklenme Üzerine Etkili Faktörler

Çiçeklenme zamanında hava nemi azalırsa döllenme olumsuz etkilenmekte ve haziran meyve dökümü artmakta, meyve kalitesi düşmektedir.

Çiçek açma, bir ağacın tamamında bir anda olmaz (Çiçeklerin hepsi bir anda açmaz.) Ağacın çiçeklenmesi çeşit ve iklim şartlarına göre 4-15 gün sürer. Bu özelliklerinden dolayı ilkbahar geç soğukları elmada pek zararlı olmaz.

8.Elma Bitkisinin Meyve Yapısı

Elma bitkisi yalancı bir meyveye sahiptir. Elma meyvesi hipantiyumun (petal+sepal+stamen),  yumurtalık ve yumurtalığı çevreleyen çiçek dokusunun etlenip sulanması sonucunda oluşur.

Elmada esas meyve 5 karpelden meydana gelir ve bir karpel içerisinde iki yumurta hücresi bulunur, bunların döllenmeleri ile tohumlar (çekirdekler) meydana gelir. Bir elma meyvesinde şartlara göre 10 veya bunun birkaçı altında veya üzerinde çekirdek görülür.

Elmanın İklim İstekleri Nedir?

Elma soğuk ılıman iklimlerin meyvesidir. Dünyada 30 ile 50. enlemler arasında yetişmektedir.

1.Elmanın Sıcaklık İsteği

a.Elma Ağacının Kış Soğuklarına Dayanımı

Elma ağacı kış soğuklarına çok iyi dayanır. Elma ağaçları düşük sıcaklıkların olduğu sert kışlara dayanıklıdır. Kış soğuklarına dayanımı armuda göre kıyaslandığında daha fazladır. Elma ağacı gövdeleri  – 35 ile – 40 ºC  dereceye kadar kış soğuklarına (kış uyku devreside)  dayanır.

b.Elmanın  Soğuklama İhtiyacı Ne kadardır?

Elmanın kış dinlenme isteği yüksektir. Elma ağacının kış soğuklama gereksinimi (7,2 °C altında geçen süre) çeşitler göre 2322-3648 saattir.  0 °C nin altında bir sıcaklıkta bu süre 1081-2094 saate iner.

Elma ağacında bu süreler doldurulamazsa çiçeklenme geç ve düzensiz olur. Hatta Yaprak gözleri ise sürmez ağaç çıplak kalır. Aşağıda bazı elma çeşitlerinin  soğuklama istekleri ile bazı bölgelerin  soğuklama süreleri verilmiştir.

BAZI ÇEŞİTLERİN SOĞUKLAMA İSTEKLERİ (saat) BAZI BÖLGELERİN SOĞUKLAMA SÜRELERİ ( saat )
1. Starking Delicious 1200-1500 saat

2. Golden Delicious 1200-1500 saat

3. StarkSpur golden 1200-1500 saat

4. Starkrimson delicious 1200-1500 saat

5. Demir elması 2900-3000 saat

6. Hüryemez 2150-2200 saat

7. Amasya 2536 saat

8. Gala 400 saat9 Anna 200 saat.

1.Akdeniz sahilleri 200-450

2.İç Anadolu 3000-3500

3.İç Ege 3000-3200

4.Orta Ege 1500-2200

5.Karadeniz Sahilleri 1200-1400

6.Marmara Sahilleri 1000-1300

 

c.Elmanın İlkbahar Donlarına Dayanımı Nasıldır?

 Elma ilkbahar erken donlarından etkilenir.  Elma çiçekleri  -2,3 Cº, ufak meyveleri -2,2 derecede dondan zarar görür.  Bu nedenle elma bahçeleri seçiminde bu durum göz önüne alınmalı ve elma bahçesi ilkbahar don tehlikesi olmayan yerlerde kurulmalıdır.

Elmalarda çiçekler, armut, şeftali ve kaysı gibi meyve türlerine göre soğuklara daha hassastır. . Elma çiçekleri nispeten geç açtıklarından dolayı ilkbahar geç donlarından daha az zarar görür.

Ancak yüksek ve soğuk bölgelerde sis ve yağmur gibi hava olayları döllenmeyi olumsuz etkileyerek ürün miktarını düşürebilir.

d.Elma Ağacının Sıcaklıklara Dayanımı

Elma yüksek yaz sıcaklığından hoşlanmaz elmada 40°C’nin üzerinde büyüme durur. Daha yüksek sıcaklıklar ise direkt zara verir. Bazı bölgelerde ilkbahar ve yaz aylarında yağan dolu da meyvelere zarar verebilmektedir.

e. Elmanın Sıkıntılı Yetiştiği Bölgeler Var Mıdır?

Elma meyvesi Ege ve Akdeniz kıyı bölgelerinde hem soğuklama ihtiyacı karşılanamadığından, hem de yüksek yaz sıcakları, güneş yanıklığı problemini artırdığından  ekonomik olarak yetiştirilmesi karlı  olmamaktadır. Ancak  kış dinlenme ihtiyacı düşük olan bazı yazlık çeşitler (Ak elması, Anna, Vista Bella, Jerseymac, Summer Red vb.) erkencilik özelliğinden faydalanmak için bu bölgelerde yetiştirilmeye başlanmıştır.

2.Elmanın  Işık ve Rüzgara Reaksiyonu

Yüksek ışık yoğunluğu elmada çok iyi renk oluşturur ve pazar değerini artırır.

Elmanın gövde ve kalın dal kısmı özellikle yanlış budamadan dolayı doğrudan güneşe ışığına maruz kaldığında güneş yanıklıkları meydana gelir.

Bunun dışında yaz sıcakları nispi nemi düşük yerlerde bazı çeşitlerin meyvelerinde güneş yanıklığına neden olur. Bütün bu olumsuzluklara kaşı tedbir için  Niğde ve Karaman gibi nispi nemi düşük yerlerde yaz aylarında gölgeleme yapmak gerekir.

3.Elmanın Nem İsteği

İlkbahar ve yazın hava oransal nemi yüksek olduğunda hastalıklar özellikle karaleke hastalık riski artacağından ilaçlama masrafları artmaktadır.  Hava oransal neminin yazın aşırı azaldığı yer ve ortamlarda çiçeklenme zamanında döllenme olumsuz etkilenmekte ve Haziran meyve dökümü artmakta, meyve kalitesi düşmektedir.

Büyüme mevsimi içerisinde yıllık  toplam 500-600 mm ve üzeri düzenli  yağışa sahip iklimler, elma yetiştiriciliğinde  başarı şansını artırır. Bununla birlikte İyi bir elma bahçesi işletmesinde sürekli bir su kaynağı garanti edilmelidir.

KAYNAK

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/331402

Özbek, N., 1981. Meyve Ağaçlarının Gübrelenmesi. Tarım ve Orman Bakanlığı Yayınları. 280 s.Ankara

Elmanın Yayılışı ve TüketimAlanları Nerelerdir? 

1.Elma Bitkisinin Dünyada Yayılışı

Elma, Antarktika haricinde tüm dünyada, yaygın olarak da ılıman iklim kuşağında ve ayrıca tropik kuşakta yüksek kesimlerde yetişebilmektedir.

Dünyada elma Kuzey ve Güney yarım kürede soğuk-ılıman iklim kuşağının hüküm sürdüğü 30 ile 50. enlemler arasında yetişmektedir. Kuzey yarım kürede elma kültürü daha geniş alanlarda yapılabilmekte ve Kuzey yarım kürede 35. enlemden diğer birçok meyvenin yetiştirilemediği 60. enleme kadar olan yerlerde de yetişebilmektedir.

İklimsel veriler açısından elma meyveciliği için en ideal yerler kışları soğuk, yazları serin ve nispi nemi yüksek bölgelerdir.

Elma, ekolojinin uygun olduğu dünyanın her kıtasında ve her ülkesinde yetiştirilmektedir. Bunun nedeni elmanın diğer meyve türlerinden farklı olarak 6-8 ay gibi uzun bir süre depolanabilmesi ve böylece 10 ay gibi uzun bir süre taze tüketiminin yapılabilmesi gelmektedir.

Dünyada elma üretimininde Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye ,Polonya ,İran, İtalya, Fransa ,Hindistan, Rusya ,Brezilya  söz sahibi   ilk 10 ülke durumundadır.

2.Türkiye’de Yayılışı

Türkiye’nin, elma bitkisinin gen merkezlerinde yer alması nedeniyle bütün bölgelerinde yetiştirilen bir meyvedir.

Ülkemizde göller yöresi, Marmara, Karadeniz, İç Ege ve Akdeniz bölgesinin yüksek yerleri elma yetiştiriciliği için en uygun yerlerdir.

İl bazında Isparta, Karaman, Antalya, Denizli, Niğde, Çanakkale, Mersin, Kayseri, Kahramanmaraş ve Konya elma üretiminin en fazla yapıldığı illerdir.

3. Elmanın Tüketim ve Kullanım Yerleri Nasıldır?

Elmalar en çok meyve olarak tüketilir.  Elma  gıda sanayide, elma sirkesi, elma gevrekleri, elmalı kekler, elmalı turta gibi tatlılar şeklinde de tüketilmektedir. Bunun dışında elmalar birçok içeceğin de içerisinde Meyve Suyu olarakta kullanılıyor. Ayrıca konserve, dilim konservesi, marmelat, reçel, sirke ve kurutulmuş olarak da tüketilmektedir.

 Elma Bahçesinin Tesisi Ve Dikimi Nasıl Yapılır?

Elma yetiştiriciliği diğer meyve üretimlerinde de olduğu gibi pahalı ve uzun vadeli bir yatırıma gereksinim duymaktadır. . Bu nedenle kapama elma bahçe kurarken hata yapmamak gerekir.

Elma yetiştiriciliği pahalı ve uzun vadeli bir yatırımdır. Bu bakımdan bahçe tesis edilirken ciddi hatalardan kaçınılmalıdır. Bahçe kurulurken başta iyi plan yapmak gerekir.

Elma tarımı yapılacak bahçe seçiminde arazinin toprak yapısı, taban suyu seviyesi, sulama suyu durumu, iklim değerleri, konum, yöney v.b.  unsurlar tetkik edilmelidir.

Elma Bahçe Yerinin Seçimi

1.Elma bahçeleri seki ve teraslama gerektirmeyen hafif meyilli, güneye bakan, yeterli toprak derinliğine sahip yerlerde tesis edilmelidir.

2. İlkbahar geç donlarının sıkça meydana geldiği çevresi tepeliklerle çevrili çukurluklardaki alanlarda elma bahçeleri tesis edilmemelidir.

3.Elma bahçeleri etrafındaki araziden biraz daha yüksekçe olan ve hava akımının iyi olduğu yerlerde kurulmalıdır.

4.Elma bahçesi yeri seçilirken ayrıca güneye meyilli yerler ilkbaharda ağacın erken uyanmasını, kuzeye bakan meyilli yerler geç uyanmasını sağladığı unutulmamalıdır.

5.Ayrıca toz ve duman gibi hava kirliliğinin olmadığı temiz yerler daha uygundur.

6. Yamaç (dik) alanlara elma  bahçesi kurulması güç ve pahalı uygulamalardır. Bu gibi yerlerde bakım işlerinin zor olmasının yanı sıra sürekli toprak erozyonu sorunu vardır.

Elma  Dikiminde Toprak Hazırlığı

Bahçe tesis edilecek arazi sürülmeden önce  yazın dipkazan sıcak ve kurak geçen dönemde kullanılarak toprak altında sert tabaka kırılır.

Dipkazan çekilmesinden sonra toprak derin olarak işlenir. Bu şekilde bırakılır. Ağaçların kök çalışması böylece kolaylaştırılır. Sert tabaka nedeniyle bitki kökleri gelişemez, toprak havalanmaz, yağış ve sulama suları derinlere gidemez.

 Sonbaharda kesekleri kırmak dağıtmak, araziyi tesviye etmek için tırmık veya diskaro gibi ikinci sınıf toprak işleme makineleri arazi dikime hazır hale getirilir.

Toprak Tahlili dikimden önce numune alınarak yapılır.

Dikim öncesi dekara 3-4 ton 2-3 sene yanmış  çiftlik gübresi,  dekara 25-50 kg Triple Süper Fosfat (TSP) veya Diamonyum Fosfat (DAP) dekara 20-40 kg Potasyum Sülfat gübreleri  toprağın 20-25 cm derinliğine verilir.

Damla veya mini spring sistemi kurulacak ise azot, fosfor ve potaslı gübreler sulama suyu ile bir program dahilinde verilir.

Elma bahçesi kurulumunda drenajı bozuk durumda olan arazilerde drenaj kanalları açılmadan dikim yapılmamalıdır.

Su birikimi olan ve su geçirgenliği az olan yerlere fidan dikimi 50 cm genişlik ve 30 cm yüksekliğindeki set-sırta yapılmalıve iki sıranın tam ortasına tekli pullukla 25 cm derinlikte bir kanal açılması bahçenin uzun ömürlü olması için  iyi bir uygulamadır.

Tüm Yönleri İle Elma Fidanı Dikimi 

1.Elma Fidanı Nedir?

Elma fidanı, tohumdan yetiştirilen çöğürler veya vegetatif olarak üretilen anaçlar üzerine kültür çeşidini aşılamak yoluyla elde edilir.

Aşılama, meyve sebzelerde uygulanan tohumsuz bir üretme yöntemidir. Önceden belirlediğimiz ve çoğaltılmasını istediğimiz bir elma çeşidinden, bir gözün veya aşı kalemi adı verilen bir dal parçasının anaç adı verilen diğer bir bitki üzerine yerleştirilip tutturulmasıdır.

 İki farklı bitki dokusunun (  anaç ve filiz /kalem) )  aşı yolu ile  birleşimi olan bir  aşılı elma fidanında anaç ağacın alt kısmıdır ve kök sistemini oluşturur ve ağacın habitusunu belirler. Filiz (kalem)  aşısı ağacın üst kısmını oluşturur ve tercih edilen meyveyi verir.

   

2. Elma Fidanı Seçerken Nelere dikkat edilir.  Seçim Kriterleri Nelerdir.

Elma yetiştiriciliğinde bahçe yerinin seçimi nasıl önemli ise elma fidanı seçimi de aynı şekilde önem arz eder.

İyi bir  anaç üzerine aşılanmış elma fidanı  seçerek ve elma fidanında  düzgün bir budama uygulayarak oldukça iri ve kaliteli meyveler üretmek mümkündür.

 Seçtiğimiz yada satın aldığımız fidan hastalık ve zararlılardan arınmış , ismine doğru, kök sistemi iyi gelişmiş (ana, yan ve saçak kökleri) iyi gelişmiş) ve 1-1,5 metre X 1,5cm boy ve çapında,  gövdesi düzgün,   toprak üstünde  15-20cm den aşılanmış, 1 yaşında sertifikalı bir fidan o l m a l ı d ı r.

Fidanların dikim öncesinde kök budaması dikkatli yapılmış olmalıdır. . Budama yapılırken ezilen, kırılan kuruyan kökler çıkartılır. Fidanların taç kısmında da budama yapılır. Fidanın tacı ile kökü arasındaki uygun dengeyi sağlamak maksadı ile taçta bir kısım dallar azaltılır.

Alacağımız fidanın kökünde ur, gövdesinde kabuklu bit ve benzeri hastalık ve haşereler  olmamalıdır.

Gözleri uyanmaya başlamış, fidanlar alınmamalıdır. Seçilen fidanlar fazla ince ve fazla kalın gövdeli fidanlar olamamalıdır. Kalın ve ince fidanların toprakta tutumu güç olacağından, bu tür fidanlar tercih edilmemelidir.

Ayrıca bir elma bahçesi tesis ederken , fidan dikiminde taşınmasında aşağıdalki hususlarada önem verilmelidir.

a.Dikim yapılacak fidanlar özelikle çıplak köklü olanlar uzun müddet açıkta bekletilmemelidir.

b.Dikim öncesi fidanların depolanmasında ve saklanmasında fidan köklerinin kurumasına izin verilmemelidir.

c.Fidanlar nemli olarak muhafaza edilmeli ve açık köklü fidanlar, toprak nemli iken dikilmelidir.

d.Dikimden önce fidanda bulunan uzun kökler kısaltılmalıdır. Fidanlarda dikilmeden önce kök ve tepe budamaları yapılır.

e.Bahçe tesisinde 1 yaşlı fidanlar kullanılmalıdır. Düzgün dikim yapabilmek için dikim tahtası kullanılmalıdır.

f.Güneş ışığından iyi yararlanmak amacı ile dikim sıraları kuzey – güney istikametinde olmalıdır.

g.Dikim sırasında kökler toprak ile yakın temasta olmalıdır.

e.Dikim anında köklerin etrafına organik madde ilavesi önemli fayda sağlamaktadır.

f.Dikimden sonra can suyu verilmelidir.

Elma Ağaçları Kaç Metreye Dikilir?

Bodur Elmada Dikim Mesafesi kaç metredir?

M9 ve M106 anaç üzerine kurulu bahçelerde fidan dikiminde arazide tozlayıcı çeşitlerin sıra sırası 30 metreyi geçmemelidir. Bunu sağlamak için her 5-6 sırada bir dölleyici sırası dikilmelidir.

M9 v M106 anaç üzerine kurulu bahçelerde fidan çukuru, kök uzunluğunun 2 katı (40 cm.) çapında ve 30-40 cm derinliğinde bir ölçütte hazırlanır.

Elma Fidanı Ne Zaman Dikilir?

Dikim zamanı Aralık, Ocak, Şubat ve Mart aylarıdır.

Fidan dikimi genel olarak sonbaharda yaprak dökümü ile ilkbaharda ağaçlara su yürümesine kadar geçen zamanda yapılır. En uygun dönem kışı ılık geçen yerlerde sonbaharda, kışı sert geçen yerlerde ilkbaharda dikmektir. Fidanlar iklim ve toprak şartlarının müsait olduğu durumlarda ağaca su yürümeden önce dikilmelidir.

Kışı çok sert olmayan kurak yerlerde sonbahar dikimi daha iyi sonuç veriri. Bunun nedeni sonbaharda dikilen fidanların kış yağışları ve toprak ısısının uygun olduğu günlerde kök gelişmesine başlamasıdır.

Elma Fidanlarının İlaçlı suya Bandırılması

Bir kap içerisinde 100 litre suya  400 gr. Captan + 100 gr. Benlate veya 100 litre suya 400 gr. Captan + 100 gr Deresol) ilaçları konularak ilaçlı su hazırlanır. Bu su içerisine  fidan kökleri daldırılarak kök hastalıklarına karşı önlem alınır.

Elma Fidanı Dikim Yerlerinin Belirlenmesi ve İşaretlenmesi

Fidan dikim yerleri işaretlemede ip ve çelik metrelerden faydalanılır.

Kare, dikdörtgen, üçgen ve satranç dikim şekillerinden biri tercih edilerek çukur yerleri kazıklarla işaretlenir.

  1. Uzun bir ip arazinin üst başına gergince serilir. Bu iple dikim sıra aralıkları belirlenir.
  2. İpin sağ ya da sol başına serilmesi ile de ilk sıranın fidan yerleri belirlenir.
  3. Bu ana iplerden sonra her sıra için çekilen ip doğrultusunda fidan dikim aralıkları bir demir profil yada şerit metre yardımı ile tek tek ve kontrollü olarak belirlenir ve kamışlarla işaretlenir.

Fidan Çukurlarının Açılması

Dikim yapılacak bahçede fidan yerleri işaretlenir.

Dikim çukurları açılan boşlukta bulunan gazların giderilmesi için en az iki gün önceden açılmalıdır.

Fidan Çukuru Açılacak Toprak Nasıl Olmalıdır?

Çukur açımında toprak kuru olmamalı,   tavında nemli olmalı ve yine çok ıslak, yapışkan olmamalı, parçalanabilir olmalıdır.

Fidan Çukuru Ne İle Açılır?

Elma fidanı çukurları elle veya toprak burgusu ile açılabilirler.

Fidan Çukuru Ölçütleri Ne Olmalıdır?

Meyve fidanı dikilecek çukurlar, kök lobuna göre değişmekle birlikte 75 cm genişlik ve 30 cm derinlikte olmalıdır.

Elma Fidanının Doğru  dikimi Şekli Nedir?

Fidan çukuru açılırken çıkan toprak rastgele bir tarafa onulmaz.  Üst toprak sağ tarafa alt toprak sol tarafa konmalıdır.

Dikim anında köklerin etrafına organik madde ilavesi önemli fayda sağlamaktadır, Bu maksatla çukurun en tabanına bir miktar iyi yanmış fermente olmuş ahır gübresi konur.

Doldurma işlemi yapılırken 150-200 g DAP veya TSP köklere değdirmeden serpilir.

Çukur açılırken ayrımlı  konan üst ve alt topraklar,  çukur toprakla doldurulurken üst toprak alta, alt toprak ta üste gelecek şekilde doldurulmalıdır…

Bu işlemlerden sonra fidan iki ayak arasına alınarak toprak sıkıştırılır ve can suyu verilir.

Fidan dikiminin Şekille Gösterimi

Elma Yetiştiriciliğinde Gübreleme 

1.Elmada Temel Gübrelerin Verilme  Zamanı ve Şekilleri

Elma bahçelerinde gübrelerin verilme şekli ve zamanı aşağıda belitrtilmiştir. Elmada gübreleme uygulamalarında verilme zamanı ve gübre verilşi şrekillerine riayet edilmesi en önemli kültürel işlemlerden biridir.

Karlı ve sıkıntısız bir gübreleme yapabilmek için mutlaka Kasım-Aralık aylarında toprak, Temmuz-Ağustos aylarında da yaprak örnekleri alınarak test ettirilmeli ve alınan sonuçlara göre gübreleme yapılmalıdır. Bahçe arazisinden toprak numunesi 0-30, 30-60, 60-90 cm’deki toprak katmanlarından alınır.

2.Azot Gübrelemesi

Azotlu gübreler ağaç gövdesinin, 50 cm uzağından geçen dairesel ile ağacın dış dalların iz düşümü arasında kalan alana serpilerek verilir. Serpilen azotlu gübre çapalama ve benzeri işlemle toprağa karıştırılır.Birinci azot gübrelemesi Şubat -mart aylarında geri kalan kısım Mayıs-Haziran aylarında toprağa verilmelidir. İdeali(mayıs 15). Azot(N) damla ile uygulanacaksa, toplam miktar en az 3 eşit parçaya bölünerek verilmeli ve son uygulama ise temmuz ortasını geçmemelidir.

3.Fosfor ve potasyum Gübrelemesi

Fosforlu ve potaslı gübreler, ağaçların dış dallarının taç iz düşümünde daire şeklindeki oluşturulan yörüngede açılan 15-20 cm genişlik ve derinlikteki hendeğe serpilir ve hendek veya ark toprakla kapatılır.Fosforlu gübreler bitki kök bölgesine kış sonu veya erken ilkbaharda verilmelidir.Fosforlu gübreler, tomurcuk patlamasından 20-30 gün önce verilmelidir.

4.Elmada Mikro Besinlerin (Ca, Fe, Zn,  B, Mn ) Verilme Zamanı Ve Şekli

Ca (kalsiyum) Gübrelemesi;Yapraktan büyüme periyodu boyunca eksiklik derecesine göre 3-5 kez yapılır.  Veya hasattan sonra meyveye doğrudan verilmesi yararlı olur.

Demir(Fe) Gübrelemesi; Yapraktan veya topraktan uygulanır. Uygulamada yaprak yanması olabilir. Buna dikkat edilmelidir. Demir(Fe) gübrelemesinde şelatlı gübrelerle çalışılması daha iyi sonuç verir.

Çinko (Zn) Gübrelemesi:Yapraktan verilir.  Elma Ağaçlarının dormant döneminde, elmanın gelişme dönemi içinde ve hasattan sonra olmak üzere 3 defa yapılabilir.

Bor gübresi: Yapraktan verilir. İlki taç yapraklar döküldükten 7-10 gün sonra ve ikincisi 1. uygulamadan 30 gün sonra olmak üzere 2 defa yapraktan verilebilir.

Mn Gübresi: Topraktan ve yapraktan uygulaması vardır. Mangan Sülfat topraktan banda verilerek uygulanmalıdır. Yapraktan şelatlı ya da şelatsız Mn’lı gübreler kullanılabilir.

Elma ağaçlarına  micro besin elementlerinin verilme zamanı ve şekli aaşağıda tablo halinde verilmiştir.

5. Elma Ağaçlarına Ahır Gübresi Verilmesi

 Toprağın organik madde içeriği % 3’ten az ise dekara 3-4 ton /dekar yanmış ahır gübresi uygulanır.

Ahır gübresi kıtsa, her fidan çukuruna bir kova yanmış gübre toprakla karıştırılarak kullanılabilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken iki önemli husus vardır. Biri gübrenin yanmış olması, diğeri ise ağaçların kökünü yiyen manas böceğinin gübre ile beraber ağaçlara verilmemesi için gerekli tedbirlerin alınması gerekir. Aksi halde kaş yapayım derken göz çıkartılmış olur.

6.Elma Ağaçlarına Yeşil gübre Uygulamaları

Meyve bahçelerinde hem ot kontrolü hemde organik maddenin zenginleştirmek için baharın veya güzün ekilen fiğ, yonca, korunga vb. baklagil yem bitkileri, ilkbaharda çiçeklendiklerinde pullukla sürülerek toprağa karıştırılır.

Elma Gübreleme Şekilleri Nelerdir?

1.Dikimden Sonra Birinci Yıl Elma Bahçesi Gübrelemesi

Dikimden sonraki ilk yıl (dekara):3-4 kg N, 1,5-2 kg P2O5 , 5-6 K2O  gübreleri veilir. Bu gübreleri karşılayan aşağıdaki gübreler ilk yıl elma gübrelemesinde uygulanır.

(a).10 kg Amonyum Sülfat

(b). 2 kg MAP (Mono Amonyum Fosfat)

(c). 5-6 kg Potasyum Sülfat veya Potasyum Nitrat (tahlile Göre)

(d).  2 kg Fosforik Asit ( %85 ) Verilir.

Yukarıdaki gübreler elma fidanı dikildikten sonraki ilk yıl için gübre tavsyesidir.  Yukarıdaki  gübreleme dikim çukuruna dikimle verilen gübreleri kapsamaz. Bazen   dikimle birlikte gübre uygulamaları bazen tavsiye edilmemektedir. Bu durumda dikim yılında vejetasyon başladıktan 2-3 hafta sonra damla ya da mini sprik sistemi ile gübrelemelere başlanması tavsiye edilmektedir. Yine sezon içerisinde 2 defa iz elementleri içeren bir yaprak gübresi yapılması gereklidir.

2. Verim Çağında Elma Bahçesi Gübrelemesi

Normal verimdeki bir bahçe için bir dekara 8-10 kg N, 2-3 P2O5 kg, 14-16 kg K2O saf gübreleri verilir.

Bu gübrelerin ticari gübre olarak verilmesi gereken karşılıkları;

(a). 30 KG Amonyum Sülfat

(b). 5 kg MAP

(c). 20 kg Potasyum Sülfat veya Potasyum Nitrat (Tahlile Göre)

(d).  8 kg Magnezyumlu  gübrelerdidir.  Bu gübreler verim çağında bir elma bahçesine bir yıllık olarak 1 dekar alana uygulanır.

( e).  verim çağı yaşlarındaki elma ağaçlarına iz elementi olarak Bortraks ve Zimtraks sonbaharda yapraktan uygulanır.

3.Tam Verim Çağında Olan  Bodur Elma Bahçesinin  Gübrelenmesi 

Tam verim çağında M9 anaçtan kurulu bir elma bahçesine dekara 10Kg azotlu gübre, ağaç taç iz düşümüne veya banda verilir.. Damla sulama ile verilmesi önerilmektedir.

Bodur elma bahçelerinde her yıl bir ağaç için 18-20 gr. saf fosfor ağacın taç izdüşümü üzerinde kök bölgesi seviyesinde açılan çukurlara verilir ve üzerleri kapatılır.

Bodur elma bahçeleri için verilecek potasyum miktarı bir dekar için 10-15 kg/da saf potasyumdur.

4. Bodur Elma Bahçelerinde  Bir Ağaç  Üzerinden Gübreleme

Bodur elma yetiştiriciliğinde sık dikim yapılması nedeniyle ağçların yaşı na göre 1 adet bodur elma ağacına verilecek  azot, fosfor ve potasyum gübreleri gram cinsinden aşağıdaki tabloda belirlenmiştir.

4.Kuvvetli Gelişen Elma  bahçelerinde Bir Ağaç  Üzerinden Gübreleme

Birçok elma işletmecisi tarafından geleneksel kuvvetli gelişen  bahçelerde  aşağıdaki miktarlada yılda ğaç başı gübreleme yapılmaktadır.

Kuvvetli gelişen genç genç ağaçlarda bir yılda bir defa ve ağaç başına 0,5-2 kg NPK (12-12-12) veya 11-15-15 gübresi, olgun ağaçlarda ise ağaç başına 3-5 kg NPK (12-12-12 ) veya 11-15 -15 gübrelerden birisi uygulanır.

5.Geleneksel Meyve Bahçelerinde Ürüne Yatmış Ağaçların Gübrelenmesi

PH’sı 7’nin üstünde olan hafif alkali topraklarda amonyum sülfat gübresi (şeker gübre) yarısı Şubat-Mart aylarında, diğer yarısı da Mayıs ayında olamak üzere iki defada verilir. Azotlu gübreler 10 kg N/da dozunda ağacın taç iz düşümüne serpilip toprağa karıştırılır.

ÜRÜNE YATMIŞ AĞAÇLARIN GÜBRELENMESİ

GÜBRE CİNSİ AĞAÇ BAŞINA MİKTARI (GRAM) AÇIKLAMA
Amonyum sülfat 1500 Topraktan her yıl verilir
DAP veya TSP 750 Topraktan 2-3 yılda bir kez verilir.
Şelatlı demir gübresi veya Demir Sülfat (karaboya) 200 veya 500 Topraktan kök bölgesine eksiklik görülürse veya tahlile göre
Çinko sülfat Ticari ambalaj üzerindeki Dozda Sonbaharda topraktan kök bölgesine
Demir, bakır, mangan, çinko ve bor gibi mikro besin elementleri içeren Yaprak Gübresi Ticari ambalaj üzerindeki Dozda Yapraktan 3-4 hafta ara ile ister yalnız, ister ilaçlama esnasında noksanlık semptomları gösteren ağaçlara püskürtülebilirler.

6.Geleneksel Meyve Bahçelerinde Azot Gübrelenmesi

Azot 3 eşit parçada bitkiye verilmelidir.  Azotlu gübrelerin ağaçlara verilmesinde aşağıdaki formülden faydalanılır. Bu formülde istenen rakamlar yerine konulduğunda bir ağaç için gerekli ticari gübre miktarı bulunmuş olur.

Örmek:

Veriler

1 Ağaç yaşı: 10 yıl

2.Atacağımız ticari gübre %21 Amoyyum sülfat İse,

AĞACIN YAŞI X 2,27/Gübrenin %azot içeriği=Kg Gübre /ağaç

10X2,27/%21=1,08 kg Amoyyum sülfat  / 1 ağaç için kullanılır.

Kireçli topraklarda sülfat içerikli gübreler kullanılmalıdır.

7. Çöğür Anaçlı Elma Bahçeleri İçin N Tavsiyeleri

M9 veya MM106 gibi bodur ve yarı bodur gelişen anaçlar için ise tam verim çağında bir dekara  8-14 kg azot ( N)  verilmesi önerilir. Azotun toprak uygulamalarında  toplam miktar en az 3 eşit parçaya bölünerek verilmeli ve  N uygulamaları erken ilkbaharda başlamalıdır. En son uygulama ise temmuz ortasını geçmemelidir.

8.Toprak analizlerine göre elma bahçesinde uygulanması gereken P2O5 miktarı

TOPRAK ANALİZLERİNE GÖRE ELMA BAHÇESİNDE UYGULANMASI GEREKEN P2O5 MİKTARI

Uygulanacak P2O5 miktarı (g/ağaç)

Toprak analizlerine göre P seviyesi Düşük (0-10ppm) Orta (10-20ppm) Yüksek (20-30ppm) ÇokYüksek (30ppm <)
BAHÇENİN POZİSTONU AĞAÇ CİNSİ UYGULANACAK P2O5 MİKTARI (G/AĞAÇ)
Yeni dikilen bahçede önerilen miktar M9 26-35 17-25 8-16 <8
ÇÖĞUR 26-35 17-25 8-16 <8
Tam verimdeki bahçede önerilen miktar M9 26-45 10-25 0-9 0
ÇÖĞÜR 300-500 100-299 0-99 0

9.Toprak analiz sonuçlarına göre tam verimdeki elma ağaçlarına verilmesi gereken K2O miktarı.

Elma Yetiştirciliğinde Sulama

1.Elma Sulamasında Genel Bilgiler

Elma ziraatında yetişme sezonunda düzenli olarak dağılmış ve toplam 500-600 mm’yi geçen yıllık yağış yetiştiricilikte başarı şansını artırır. Sulama imkânı ve sulama suyu potansiyeli genişse yıllık yağış miktarı önemli olmayabilir.  İyi bir planlamada bahçe kurulmadan önce sürekli bir su kaynağı olması ön koşul olmalıdır.

Elma bahçeleri çok çeşitli topraklara kurulabildiği ve anaç ve tür sayısının fazla olması sebebiyle sulama sıklığının ve miktarının belirlenmesi önem taşımaktadır.

Örneğin M9 anaçtan kurulu bir elma bahçesinde bir ağaç günde 40-50 litre su tüketebilmektedir.

Elma sulamasında hatırda tutulması gereken en önemli nokta, ağacın taç yüzey alanı (gölgelediği alan) yani kök bölgesinin tamamına yakın ıslatılmasıdır. Ne tür bir sulama sistemi olursa olsun bitkinin su ihtiyacının tam karşılanması tavsiye edilir.

Elma ağaçları saçak kök sistemine sahip olduklarından diğer birçok meyve türüne göre daha fazla su ister ve yüksek nemden hoşlanırlar.

Kış mevsimi çok soğuk geçen coğrafyalarda yaz sulamaları sonbahara kadar uzatılmamalıdır.

2.Elma Sulama Sistemleri Nedir?

Elma yetiştiriciliğinde karık, tava sulama ve mini yağmurlama sistemleri uygulanmaktadır. Damla sulamanın yaygınlaşması ile bu sistem yaygın olarak elma bahçelerinin sulanmasında ot kontrolü sağladığı, sulama ile gübre verebilme imkânı olduğu, elma diplerinin sulanmasını engellediği için tercih edilmektedir.

M9 anacı ile kurulan bahçelerde damla, M106 anaçları ile tesis edilen bahçelerde mini yağmurlama sistemleri uygundur.

Elma bahçelerinin sulanmasında özellikle aşırı sulamalardan kaçınmak gerekir. Elmanın gereksizce fazla sulanması durumunda besin maddeleri kök bölgesinden yıkandığı gibi sürgün gelişimi de fazla olur ve meyve gözü oluşumları azalır, ayrıca kloroz gözlenir.

3.Elma Bahçelerinde Sulama Zamanı Nasıl Anlaşılır?

Sulama zamanını tespitinde tecrübenin yanında çeşitli göstergelerden yararlanmaktadır. Bunlardan birisi ağaçların dibinde 30 cm bir çukur açılarak bu derinlikteki toprağın nem durumunun kontrolüdür. Açılan bu yerden bir avuç toprak alınarak avuçta sıkılır eğer sıkılan toprak avuç açıldığında da dağılırsa su ihtiyacını, dağılmıyorsa sulama zamanının henüz gelmediğini gösterir.

Sulama zamanı anlaşılmasında sabah saatlerinde ağaç yapraklarında olan matlaşma pörsümeler de kriter olarak değerlendirilir.

Bodur elma bahçelerinde toprak nemini ölçen tansiyometrelerden sulama zamanının belirlenmesinde faydalanılır.

4.Elma Bahçelerinde Sulamaya ne Zaman Başlanır?

Elma ağaçlarının sulanmasına yağış durumuna göre Mayıs-Haziranda azotlu gübrelemenin ardından başlanır ve bütün yaz boyunca devam edilir. Eylülün 15’inden sonra su verilmez. İlkbaharı yağışsız geçen bölgelerde ağaçların sulanmasına erken başlanırsa meyve tutumu artar ve meyve kalitesi de yüksek olur.

5.Elma Bahçelerinde Sulama sıklığı Ne Olmalıdır?

Sulama sıklığı kurak bölgelerde duruma göre 10 günde bir sulamak gerekir. Nemli bölgelerde ise sulama aralığı 15-20 güne, hatta 1 aya kadar çıkabilir. Elma bahçeleri 4-6 kez sulanmalıdır.

Elma bahçesinde, meyvelerin tat, aroma ve iriliğinin tam oluşması ve muhafaza için düzenli bir sulama uygulanır.

Elma bahçelerinde çiçek döneminde sulama yapılmaması önerilmektedir. Meyve tutumundan sonra ise ağaçlara su sıkıntısı yaşatılmamalı,  çünkü elma bahçelerinde su stresi meyve dökümünün artmasına, meyve kalitesi büyük ölçüde düşmesine ve meyve ebadının küçük kalmasına neden olmaktadır.

6.Elma Bahçelerinde Sulamaya Ne Zaman Son Verilir?

 Elma bahçelerinde sulamaya Eylül 15 ‘ten sonra son verilmelidir.

7.Elma Bahçelerine Bir Sulamada Ne KADAR Su verilir?

Bahçe sulanırken ağaçların gereksinimi kadar sulama suyu verilmelidir. Ancak Dengeli sulanma ile ağaçlar normal büyüme ve gelişimini temin ederler. İyi bir sulama programı ile meyve dökümü az olur ve verim ve kalite artar.

Meyve bahçelerinde fazla sulama ile topraktaki tuzlar yüzeye çıkar. Kökler havasız kalır. Mantari hastalıklar meydana gelir.   Taban suyu yükselir.

Elma Bahçelerinde Toprak İşleme

Klon anaçları üzerine kurulan meyve bahçelerinde toprak işleme anaç kökleri sığ saçak kök mimarisine sahip olduğundan zarar göreceğinden pek yapılmamaktadır.

Sıra arası işlendiğinde ağaç kökleri zarar gördüğünden bitki stres yaşamaktadır.  Toprak işleme ile ot kontrolü yerine böyle bahçelerde herbisit kullanılmakta ya da diskkarow gibi otları parçalayan tarımsal mekanizasyon aletleri kullanılmalıdır.

1.Elma Bahçelerinde Sonbahar Toprak İşlemesi

Elma bahçelerinde özellikle sonbahar toprak işlemeleri önemlidir.  Toprak tavında iken pullukla 15 cm derinlikten işlenir.

Toprak işleme neticesinde üst kısımdaki organik maddeler, besin maddeleri ve oksijen alta toprağa karıştırılırken, Toprak alt kısımlarındaki karbondioksidin ise üste taşınımı sağlanır.

Bahçelerde toprak işlemesi yapılmaz ihmal edilirse; ağaçlarda kök gelişimi olumsuz yönde etkilenir. Kök duraksar veya durur. Toprak microorganizmaların aktivitesi yavaşlar bitkilere zehir etkisi yapan bazı bileşikler oluşur.

Bahçelerde toprak işleme ile birlikte; toprak kış yağışlarından daha iyi yararlanır. Toprağın su kapasitesi artırılır. Suyun ağaç tarafından alınması kolaylaşır.

Kış aylarında su alarak şişerek hacmi genişleyen toprakta su buharlaşınca yerine hava ikame olur. Toprak hava ile birlikte kabaran toprakta toprak canlılarının hareketliliği artar. Toprak basılınca yumuşak ve esnek bir hal alır.

2.Elma Bahçelerinde  İlkbahar Ve Yaz Toprak İşlemesi

İlkbahar ve yaz başında da hafif birer sürüm yapılmalıdır.

Elma bahçesine ilkbahar gübrelemesi yapılır ve ardından 10 cm derinlikte sürüm yapılarak gübrenin toprağa karışması ve yabancı otların ölmesi sağlanır. Bundan sonra toprak işlemesi yapılmayıp yabancı otlarla ilaçlı mücadele yapılır.

Klon anaçları üzerine kurulan meyve bahçelerinde toprak işleme anaç kökleri sığ saçak kök mimarisine sahip olduğundan zarar göreceğinden pek yapılmamaktadır.

Sıra arası işlendiğinde ağaç kökleri zarar gördüğünden bitki stres yaşamaktadır.  Toprak işleme ile ot kontrolü yerine böyle bahçelerde herbisit kullanılmakta ya da diskkarow gibi otları parçalayan tarımsal mekanizasyon aletleri kullanılmalıdır.

Elma Hasadı Ve Depolanması

Elma meyveleri olgunlaşma zamanı yönünden farklılık gösterir. Ülkemizde Haziran ortası ile Kasım ayına kadar olgunlaşan çeşitler bulunmaktadır. Elma çeşitleri olgunlaşma zamanlarına göre Yazlık (Vista Bella, Jerseymac, Williams Pride, Summer Red, Anna ve Ak elması), Güzlük (Gala grubu, Elstar ve Hüryemez) ve Kışlık (Scarlet Spur, Golden Delicious, Starking Delicious, Starcrimson, Amasya, Topaz, Red Chief, Fuji, Breaburn, Pink Lady ve Grany Smith) olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.

1.Elmada Hasat Zamanı ve Önemi Nedir (Bir)

 Elmanın ağaç üzerinde belirli bir olgunluğa eriştikten sonra koparılıp toplanmasına hasat veya derim adı verilir.

Elma meyveleri olgunlaşma zamanı yönünden de farklılık gösterir. Ülkemizde Haziran ortası ile Kasım ayına kadar olgunlaşan çeşitler bulunmaktadır. Bu nedenle hasatta en önemli nokta hasat zamanının doğru olarak tayinidir. Hasat zamanının doğru seçilmesi meyvelerin pazar değerini yükseltmektedir.

Aşağıdaki çizelgelerde bazı meyveleri hasat zamanı verilmiştir.

Bazı Elma Çeşitlerinin Hasat Zamanları

2.Elma Çeşitleri Olgunlaşma Zamanlarına Göre Sınıflandırılması (İki)

Yazlık  Vista Bella, Jerseymac, Williams Pride, Summer Red, Anna ve Ak elması
 Güzlük Gala grubu, Elstar ve Hüryemez
 Kışlık Scarlet Spur, Golden Delicious, Starking Delicious, Starcrimson, Amasya, Topaz, Red Chief, Fuji, Breaburn, Pink Lady ve Grany Smith)

3.Elma Ne Zaman Hasat Edilir? (Üç)

Elmalar ağaç olumunda hasat edilir.  Meyvelerin toplanması ve deriminde iki hasat zamanı vardır. Bunlardan birincisi meyvelerin ağaç olgunluğu evresinde toplanmasıdır ki bu aşamada meyveler toplandıktan sonra da depolarda olgunlaşmaya devam ederler. Ağaç olumunda derimi yapılan meyvelere elma ile birlikte armut, muz, Trabzon hurması, kavun örnek gösterilebilir.

Elma meyveleri de yeme olumuna soğuk hava depolarında belirli süre tutulmak suretiyle ulaşırlar.

Sapı dalından kolayca ayrılan, doğal rengini alan ve meyve eti hafif yumuşamış Elmalar solunum doruğuna varmadan yani yeme olumuna gelmeden ağaç olumunda hasat edilmelidir.

Meyvelerde bir diğer toplama zamanı da yeme olgunluğu evresinde yapılan hasattır. Bu tür meyveler turunçgiller gibi mutlaka ağaç üzerinde olgunluk kriterlerinin tamamlanmış olmalıdır. Bunun nedeni bu meyvelerde hasattan sonra olgunlaşmanın devam edmemesidir.  Bazı erkenci elma çeşitleri yeme olgunluğunda toplanır. Bu elmalar depoya konulmaz direk tüketime sunulur.

Özet olarak mahsülün hasat edilmeye hazır ve uygun olma durumu ağaç olgunluğu, mahsulün tüketime veya işlemeye hazır olma durumu ise yeme olgunluğunu ifade eder.

4.Erken Ve Geç Elma Hasadının Sakıncaları Nelerdir? (Dört)

Erken yapılan elma hasadında meyvenin depoda dayanma gücü artarken meyvenin yeme kalitesi düşer, meyveler daha hızlı su yitirerek buruşur. Erken elma hasadında acı benek ve kabuk yanıklığı gibi fizyolojik bozukluklar oluşur.

Geç yapılan elma hasadında depo dayanıklılığı azalırken iç kararması meydana gelir.

5.Elma Hasdında Olgunlaşmış Ürün Nedir? (Beş)

Bitkiden ayrıldıktan sonra meyvenin normal lezzetini alabilmesi için, gerekli olgunlaşma olaylarının tamamlanmasını temin edebilecek çağda olan ürüne olgunlaşmış ürün denir.

Elma Hasadında Olgunluk Kriterleri Nedir?

1.Elma hasadında Olgunluk Kriterleri ve Önem Derecesi

Elma hasadının tespitinde yardımcı olan olgunluk kriterleri ve bu kriterlerin önem derecesi aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Elmada Olgunluk Kriterleri
Sıra No Elma Olgunluk Ölçütü Önem Derecesi
1 Gelişme Süresi ++
2 Kabuk yüzey pus. +
3 Zemin Kabuk Altı Rengi ++
4 Kabuk Üst Rengi ++
5 Et Sertliği ++
6 Et Rengi +
7 SÇKM Oranı +
8 Nişasta Miktarı ++
9 İç Etilen Miktarı +
10 Daldan Kopma +
11 Sıcaklık Toplamı, Tanen Miktarı, Çekirdekten Ayrılma, İrilik Ve Şekil, Titre Edilebilir Asit Miktarı, Olgunluk Oranı, Özgül Ağırlık, Etli Kabuk Çatlaması 0

++: 1. Derecede Önemli, +: 2. Derecede Önemli,  0: Önemsiz bulunmuştur.

Elma hasadının tespitinde yukarıdaki olgunluk kriterlerinden faydalanılmaktadır. Bu olgunluk kriterlerinden en önemlilerininin açıklamalarına aşağıda yer verilmektedir.

2.Elma Hasadında Çiçeklenmeden Olgunluğa Kadar Geçen Süre Kriteri

Hasat zamanının önceden belirlemesine imkan verir. Bu süreler bölgelere göre oldukça sabittir. Yapılan çalışmalarda bir çeşidin tam çiçeklenme ile hasat zamanı arasında geçen gün sayısı sabit olduğu tespit edilmiştir.

3.Elma Hasadında Meyve Eti Sertliği Kriteri

Meyvenin olgunluğu ilerledikçe et sertliği geriler. Elmalarda penetrometre ile yapılan ölçümlerde elmalarda et sertliği (6.3-8.5 kg/cm2) olmalıdır.

Bazı Elma Çeşitlerinin hasadında meyve eti sertlik değerleri
 Çeşit Hasattaki Meyve Eti Sertliği
Starking delicious  6-8 kg
Golden delicious 6-7kg
Granny Smith  9-10kg

4 .Elma Hasadında Meyve Kabuğu Rengi, Kriteri

Meyvenin üst rengi renk ölçeraletler (Colorimetre) ile ölçülebilmektedir. Meyve türlerine yönelik renk kartları geliştirilmiştir. Uygulamada bu renk kartlarından da yararlanılmaktadır. Meyvenin en az %95’i renklenmelidir.

5.Elma Hasadında Meyvenin daldan kopma durumu (kolayca ayrılabilme) Kriteri

Normal giden mevsimlerde hasat için iyi bir ölçüttür. Uygun hasat zamanında meyve daldan kolayca kopmalıdır.

6. Hasat Zamanının Belirlenmesinde Kullanılan Cihazlar

Meyve suyundaki toplam suda çözünür kuru maddenin miktarıyla hasat zamanı belirlenebilir. Refraktometre olarak isimlendirilen aletle ölçüm yapılarak bulunur. Meyve eti serliği elmalarda 11.1 mm çapındaki silindirik uçlu penetrometre ile yapılr.

Elma Nasıl Hasat Edilir?

Hasat zamanı gelmiş elmalar avuç içine alınarak zedelenmeden hafifçe bükülerek yukarı doğru iterek koparılır.

Elma ağaçlarında hasat iki veya üç defa yapılır. İlk hasatta daha ziyade ağacın dış veya alt kısmındaki meyveler koparılır. Sonra ise iç kısımlardaki yarı ve üst dallardakiler toplanır.

Hasat Edilen Meyvelerin Depolanması Kaç Derecede Olmalıdır?

 Elmaların hayati faaliyetleri dalından koparıldığında da devam eder.

Depolamanın amacı ürün sıcaklığını düşürerek solunumu minimuma indirmek ve ürünün bozulmasını engelleyerek uzun süre saklayabilmektir. Elmaların depolanmasında en iyi depo koşulları 0-3 oC sıcaklık ve % 90 hava rutubetidir. Elma meyvesi  -2 oC’de donar bunu işletmecinin akılda tutması gerekir.

Uygun depolama koşullarında Golden 150 gün, Starking 210 gün ve Granny  smith ise 270 güne kadar saklanabilmektedir.

Elma Hasadında Ambalajlama Nedir?

Elmaların sofralarımıza gelinceye kadar içinde kaldığı kaplara ambalaj, elmaların bu kaplara seçilerek yerleştirme işlemine de ambalajlama denilmektedir. Ambalajlama kapları kasa, kutu veya sandıklardır.

Soğukta muhafaza edilen çok iri meyvelerin depo ömrü daha kısa, çok ufak meyvelerin de ekonomik değeri düşük olmaktadır. Elmaların depolanmadan önce renk, irilik ve olgunluk düzeylerine göre sınıflandırılması, zarar görmüş, yaralı, bereli, kusurlu ve hastalıklı meyvelerin ayrılması gerekmektedir.

Hasat edilen elmalar, kasalar içersinde ambalaj evlerine getirilir, burada sağlamlık, şekil, renk ve kalitelerine göre bir seçmeye tabi tutulur. Sonra meyveler iriliklerine göre boylara ayrılır ve daha sonrada ambalaj kaplarına konulur. Bu işler küçük işletmelerde el ile yapılır. Büyük işletmelerde ise makinelerle yapılır.

Ambalaja meyvelerin kağıtlanmasıyla başlanır. Kağıtlara sarılan elmalar sandıklar içersine yanları üzerine gelecek şekilde ve diyagonal olarak yerleştirilir.

Çok erken hasat edilen meyvede elma tat ve aromasının gelişmemesi nedeniyle kalite düşük olmaktadır. Çok iri ve ufak meyvelerin ayrılarak çeşide özgü orta irilikteki meyvelerin depolanması önerilmektedir.

Elma Verimi Dekara Kaç Kg’dır?

1.Bir Ağaçtan Bir Dekardan Kaç Kg Elma Alınır?

M9 bahçelerinde verim:

(a) 2-3 yaşlı M9 bahçesinde dekara 500-1500 kg,

(b) 5-6 yaşlı M9 bahçesinde dekara 5-6 ton,

(  C ) Tam ürün yaşında olan 7-8 yaşlı M9 bahçesinde 10-12 ton elma ürünüdür. (d)  M9 bahçelerinin Ekonomik verim süreleri 15-20 yıl kadardır.

2. Anaçlara göre Elma Verimi,  M9 verimi, Büyük Ağaç Verimi Nedir?

 

 

 

KAYNAK

Laboratuvar hizmetleri meyve ve sebze analizlerilaboratuvar hizmetleri meyve ve sebze analizleri

megep.meb.gov.tr

Türk R., Güneş N.T., Erkan M. ve Koyuncu M.A. 2017. Bahçe ürünlerinin muhafazası ve pazara hazırlanması. Somtad yayınları ders kitabı, No:1, Metro Matbaacılık, 542 s. Antalya.

Çandır E, Özdemir A.E. 2017. Derim. 131 184.

Erkan M., Yıldırım, I.K. ve Pekmezci, M. 2017. Paketleme evi uygulamaları ve derim sonrası işlemler. 185 224.