ELMADA GIDA NOKSANLIĞI VE ÇARESİ

tarafından
435
ELMADA GIDA NOKSANLIĞI VE ÇARESİ

E L M A D A   B E S İ N   N O K S A N L I K L A R I   V E   Ç A R E S İ

1.Elmada Demir Noksanlığı 

Elma bitkisi besin maddelerinden Demir ve Çinko elementine çok duyarlıdır.

1. Demir Eksikliği Neden Oluşur?

Kloroz, demir  elementinin ya toprakta eksik bulunuşu veya yeterli olsa bile yüksek kireç ve pH’lı topraklarda eriyemediklerinden köklerce alınamamasından ileri gelmektedir.

Ağaçların uzun süre güneşe maruz kalmaları, toprakta aşırı miktarda fosfat birikimi, düşük toprak sıcaklığı ve soğuk toprakların aşırı sulanması ve su birikintisi, demir eksikliğini diğer nedenleridir.

Kireçli topraklar, yüksek toprak ve su pH’sı, yüksek HCO3 (Bikarbonat) konsantrasyonu, yanlış uygulamalar ve farklı Fe kaynaklı gübrelerin düzensiz kullanımı noksanlığın temel sebeplerindendir.

2. Elmada Demir Eksikliğinin Semptomları ve Zararları Nedir?

Elmada Fe eksikliği belirtileri filiz uçlarında bulunan genç yapraklarda hafif sararma şeklinde başlar.

Damarlar önceleri yeşil kalırken damar araları sararır.

Şiddetli noksanlıkta yaprakların tamamı ve damarlar da sararır.

Demir klorozu toprak ve hava şartlarının uygun olması durumunda yaşlı yapraklara da hızla yayılır.

Hastalık ilerledikçe yaprakların kenarlarında kırmızımtırak ve kahverengi kurumalar görülür, çoğu kez yaprağın tüm çevresini kaplar.

Yaprak dökümleri olur.

Sürgünler kısalır ve uçlardan geriye doğru kuruma başlar.

Ağaçlar gittikçe zayıflar. Ağaçlar çok yavaş gelişir, meyve verimi ve kalitesi düşer ve önlem alınmazsa ağaçlar zaman geçtikçe elden çıkar, kurur.

3. Kloroz nedir? Bitkilerde Kaç Çeşit Kloroz Vardır?

Kloroz doğal olmayan abiyotik ve biyotik  koşulların tesiri altında kaldıklarında gösterdikleri bir tepki olarak tanımlanır. Kabul edilen şekli ile yaprakların sararması halidir.

Bitki yaprağında oluşan sararma bakteri, mantar, virüs gibi biyotik hastalık etmenlerinden kaynaklandığı gibi, ekolojik ve iklim koşullarından (sıcaklık, toprak, ışık) da oluşabilmektedir. Yapraklarda sarılığın yaygın bir nedeni de Bitkide Fe (demir ) eksikliğinin oluşturduğu klorozdur.

4. Demir Eksikliğinden Dolayı Oluşan Klorozun Nedenler Nelerdir?

  1. Toprakta Demir Besinin Yetersiz Olması
  2. Toprakta Kireç Seviyesinin Yüksk Olması Durumunda Demir Elementi Tutulduğundan Bitkilerce Alımı Güçleşir Ve Kloroz Meydana Gelir.
  1. Toprak Fazla Suyun Bulunması Dolayısı İle Köklerin Havalanmasını Azalması Neticesinde Bitki Öz Suyu Kalevileşir. Bu Ortamda Demir Elementinin Bitkilerce Alımı Güçleşir Ve Demir Klorozu Görülür.
  2. Fazla Işıkta Hüçre Özsuyu Kalevileştiğinden Yine Kloroz Bitkilerde Yaşanır.

5. Demir Eksikliğinin Giderilmesinde Kültürel Önlemler Nelerdir?

  1. Meyve bahçesi yerinin seçimi özenle yapılmalı özellikle ağır bünyeli ve çok kireçli yerlerde bahçe tesis edilmemelidir.
  2. Sulama suyu ihtiyacı toprak yapısına ve bitki verimliliğne göre planlanıp uygulanmalıdır.
  3. Organi maddesi yetersiz topraklara ahır gübresi ve alkaliliği azaltıcı gübreler kullanılmalıdır.
  4. Budama fazla güneşlenmeye engel olacak şekilde yapılmalı

5.Kirece dayanıklı meyve çeşitleri ve anaçları kullanılmalıdır.

6. Elma  Demir Eksikliğinde  Toprak Uygulamaları

1. Ağacın en uç dallarının izdüşümü dikkate alınarak bir daire çizilir.

2. Ağaç gövdesine doğru yarıçapın ¼’ü kadar ikinci bir daire oluşturuur.

3. İki dairenin arasında kalan toprak 8-10cm kazılır ve çıkan toprak çevrede tutulur. Demir eksilkliği için önerilen prepetler kazılı alana kuru kurya serilir. Yada ağaçların ve dozun miktarına göre bitki koruma ürünü yeteri 1-2 teneke suda eritilir bu eriyik kazılı yerlere süzgeçli kovalarla verilir. İlaçalmanın bitminde hemen çıkan toprakla örtülür hava alması engellenir ve normal sulanır. Ve bu sulama iki hafta ara ile 3 defa tekrarlanır

4. %6Metalik Demir (EDDHA Na Fe) şelatlı demir ürünü ağaç başına 2-6 yaşında ağaçlar için 50-100 gram, 6-10 yaşlı ağaçlar için 100-200 gram, 10-15 yaşlı ağaçlar için 200-300 gram/ağaç  kullanılır.

5. Yeni dikilen fidanlarda (10-20 g/ağaç başına, 1 yaşlı ağaçlarda: 50 g /ağaç başına (Yağmur öncesi kök bölgesine serpilir veya uygulamayı takiben sulama yapılır)

6. Kara boya  (Fe SO4) yukarıdaki gibi aynı şekilde ağacın yaşı ve gelişme durumuna göre ağaç başına 1-3 kg /da dozunda topraktan verilir.

7. Meyve ağaçlarında Demir  eksikliğinde toprak uygulamalarında   ilkbaharda taç izdüşümüne demir sülfat gübresinden 100 g veya en uygunu Fe-EDTA şelatlı gübreden 50 g verilip çapalanarak toprağa karıştırılmalıdır. Damla sulama ile dekara 1 kg demir sülfat veya 0.5 kg Fe-Şelat verilebilir.

 7. Elmada Demir Eksikliğinde  Yaprak  Uygulamaları

Klorozdan ötürü yaprak kenarları nekrazlaşmış olan ğaçlarda geç kalındığından yaprak ilaçlaması pek iyi fayda vermez.

Eksikliği önceden tespit edilmemiş ağaçlarda noksanlık görülür gürülmez demirli yaprak gübrelemesi yapılır ve gerekirse tekrar edilir.

Eksikliği önceki yıllarda tesbit edilen bahçelerde ; birinci yaprak uygulaması  taç yapraklarının dökülmesinden 1-2 sonra uygulanır. Klorozun yaygınlığına göre elma ağacına yapraktan uygulanabilen demir şelatları üzerinde yazılı dozlarda 2 hafta ile 2-3 kez uygulanır.

Meyve ağaçlarında Demir  eksikliğinde yaprak uygulamalarında Gelişme dönemi başlangıcında 100 Litre suya  250 g demir sülfat veya 100 g Fe-EDTA  karıştırılır. Yapraklara akşam saatlerinde rüzgarsız bir havada püskürtülmelidir. Çözeltinin 100 L’sine 250 ml yayıcı-yapıştırıcı karıştırılmalıdır. Yapraktan emilimi kolaylaştırmak için 100 L’ye 0.3 kg üre gübresi karıştırılmalıdır.

8. Demir Eksikliğine Çeşitli Bitkilerin Gösterdiği Hassasiyetleri

Tüm bitkilerde görülür. Meyve ağaçları arasında elma, armut, şeftali, kiraz, vişne ve ayva en duyarlı olanlarıdır.

2.Elmada Çinko Noksanlığı

Elmada çinko arazı Zn (çinko)  elementinin eksikliğinden kaynaklanan fizyolojik bir hastalık olarak tanımlanmaktadır. Elma ağaçları diğer meyve ağaçlar ile kıyaslandığında en fazla hassas olan bitkiler arasında yer aldığı bildirilmektedir.

Örnegin ‘McIntosh’ kültüvarina göre genellikle yapraklarinda daha yüksek oranda fosfor içeren ‘Golden Delicious’ kültüvari çinko eksikligine çok daha hassastirlar.

1. Elmada Çinko Eksikliğinin Semptomları ve Zararları Nedir?

Tipik belirtisi elma ağaçlarında kamçılaşma ve rozetleşme oluşumudur. Çinko noksanlığında, elma ağacının yukarı ve tepe kısımlarında sürgün dallarında küçük yapraklılık veya Sürgün uçlarında 4-5 yapraktan meydana gelen rozetleşme oluşur. Rozet oluşumu dalda boğun aralarının iyice kısalıp adeta üst üste binmesi durumudur.

Yaprakta   damar kenarları yeşil kalırken damarlar arasında sarı mozaik şeklinde lekeler oluşur. Yapraklar daralır ve küçülür, kıvrılır. İleri aşamalarda yapraklar şiddetli kuraklığa maruz kalmış gibi kurur ve dökülür.

Düşük noksanlık seviyelerinde yanlızca yapraklar zarar görürken şiddetli eksikliklerde sürgün gelişimi tamamen durur.  Sürgün etkilendiği için meyve tomurcuğu sayısı azalır, hatta tamamen yok olur.

Meyveler küçülür ve verim önemli ölçüde düşerek, ağaç meyve vermeyen çalı görünümü kazanır.

Elmada Çinko Noksanlığında Kültürel ve Kimyasal Mücadele

Hastalık riski olan alanlarda bahçe kurulmamalı, Toprak organik maddesi yüksek tutmalı bitki hızlı geliştirilmelidir. Su tutan topraklarda sık sık toprak işlemesi ile toprak havalandırılmalıdır.

Meyve ağaçlarında çinko eksikliğinde ilkbaharda taç izdüşümüne çinko sülfat gübresinden 100 g veya Zn-EDTA şelatlı gübreden 30 g verilip çapalanarak toprağa karıştırılmalıdır. Damla sulamadan 1 kg/dekar çinko (Zn)  sülfat veya 0.5 kg Zn-Şelatlı preperat verilebilir.

Çinkolu gübrelerin yaprak uygulamasında;  Yapraklanmadan önce ve sonra olmak üzere iki kez, 250 gram çinko sülfat / 100 litre su  veya 100 gram  Zn-EDTA/ 100litre su ile  yapraklara sabah veya akşamın serin saatlerinde rüzgarsız bir havada püskürtülmelidir.

Çinko Eksikliğine Karşı Çeşitli Bitkilerin Hassasiyetleri

3.Elmada Azot Eksikliği

Azot bitkinin yeşil aksamını geliştirir.

Bitkilerde Azot noksanlığı 1. Gelişme döneminde yeşil aksamı vejetatif gelişmeyi etkilerken 2. Olgunlaşma döneminde en çok meyve gelişimini etkilemektedir.

Bu noksanlığa; toprakta azot ve organik madde yetersizliği, soğuk toprak ve kuraklık neden olabilir. Noksanlığın giderilmesi için de ahır gübresi, yeşil gübre, biyo gübre ve kompost gibi organik gübreler veya amonyum sülfat (% 21 N), amonyum nitrat (% 33 N) ve üre (% 46 N) gibi suni gübreler baharın taç iz düşümüne uygulanıp toprakla karıştırılır.

Azot Eksikliğinin Genel Belirtileri

Azot noksanlığı ilk olarak yaşlı yapraklarda meydana gelir.

Yetersiz azot durumunda bitkiler koyu yeşil görünümlerinin dışında açık yeşil bir görünüm kazanırlar. İleri eksiklik hallerinde yapraklarda kloroz görülür. Ağaçlar erken çiçeklenir.  Meyveler erken olgunlaşır. N eksikliğinde vejetatif gelişme süresi azalır. En önemlisi yaprak ve gövde sistemi zayıflar.

Elmada Azot Eksikliğinin Yapraktaki belirtileri

Azot noksanlığında açık yeşil olan elma yaprakları aynı zamanda şekil olarakta küçük dar açılı olur. Noksanlığın şiddetli olduğu dönemlerde elma yaprakları sarımsı portakal veya kırmızımsı mor bir renk alabilmektedir. Bu durumda olan yapraklarda erken dökülme görülebilmektedir.

Elmada Azot Eksikliğinin Yaprak Sapındaki Semptomları

Azot eksikliğinde yaprak sapları dar açılı, ince ve kısa olmaktadır. Şiddetli noksanlıkta yaprak sapları ölür.

Elmada Azot Eksikliğinin Meyvedeki Semptomları

Azot noksanlığında meyveler olgunlaşmadan renklenirler.  N fazlalığında olgunlaşma gecikir, meyvenin depolanma kabiliyeti düşer ve bazı depo hastalıklarına hassasiyet artar.

Yine azotun fazlalığında elmada çeşitli olumsuzluklara neden olur. Bu olumsuzluklardan ilki sürgün gelişiminin fazla olması,  yaprakların irileşmesidir. Diğerleri;  vejetatif gelişme periyodunun uzaması, çiçeklenmenin gecikmesi ve tomurcuk oluşumu ve meyve tutumunun azalmasıdır.

Noksanlığında bodurlaşma ve yapraklarda sararma görülür. Meyveler küçülür ve erken olgunlaşır.

4. Elmada Mn Eksikliği

Mangan eksikliğinde bitkide fotosentez azalır.  Bu nedenle Mn yetersizliğinde damar aralarında sararma (kloroz) görülür.  Ayrıca Mangan noksanlığında yapraklarda sarı noktalar halinde lekeler oluşur.

Mangan eksikliğinden bitkide fotosentez ürünlerinden karbonhidrat köklere kafi miktarda taşınmadığından kök gelişimi olumsuz etkilenir.  Mangan arazında yine meyve büyüklüğü, verim ve kalite azalır.

Meyve ağaçlarında mangan eksikliğinde ilkbaharda taç izdüşümüne mangan sülfat gübresinden 100 g ya da Mn-EDTA şelatlı gübreden 50 g verilip çapalanarak toprağa karıştırılmalıdır.

Sulamalarda  ( damla sulama) ile 0.6 kg mangan sülfat /dekar veya 0.3 kg Mn-Şelat /dekar dozunda verilebilir. Yaprak uygulamalarında gelişme dönemi başlangıcında 250 gram mangan sülfat /100 Litre su ya da 100 g Mn-EDTA/ 100 Litre su ile karıştırılarak yapraklara serin saatlerde püskürtülmelidir.

Noksanlık şiddetli ise uygulama 2-3 hafta ara ile 2 kez yapılabilir.

 Mangan fazlalığı ise bitkiye zehir etkisi yapar ve bitkiler demirden faydalanamazlar. Bitkiler demirden Fe+2 formunda faydalanırlar. Mn fazlalığında Fe+3 formundaki demir, Fe+2 formuna dönüşmemektedir. .

Mn Eksikliğine karşı Bitkilerin Hassaslık Tepkileri Tablosu

5.Elmada Magnezyum Eksikliği

Mg noksanlık arazı elmada uzun sürgünlerin eski yapraklarında damar aralarında kloroz şeklinde görülür. Hastalığı etkisine göre yaprak kavrulması ( damarlar arasında kahverengi nekrotik lekeler) meydana gelir. Şiddetli eksiklikte yapraklar kıvrılır ve zamanından önce dökülür.

Mg eksikliğinde dallar zayıf ve kırılgan olurlar; meyveler zamanından önce olgunlaşır, ağaçlarda fazla meyve dökümü olur.

Meyveler kalın kabuklu, tatsız ve kokusuz olur.

6. Elmada K Noksanlığı

Bitkilerin dış koşullara dayanımını artırır. Bitkide solunumu düzenler, meyvede  renk, koku, tad, sululuk ve gevreklik üzerine etki  eder.

Genel Eksiklik Belirtileri

Bitkilerde kuraklığa, soğuğa ve hastalıklara dayanım önemli ölçüde azalır.

Meyvelerde kalite bozuklukları meydana gelir.

Depolama ömrü kısalır.

K eksikliği fark edilmeden önce ağaçlarda gelişme yavaşlamaktadır. Gelişme geriliğini müteakip kloroz ve nekrozlara rastlanır. K eksikliği önce yaşlı yapraklarda görülür.

Potasyum noksanlığında yaprak kenarları önce sararır, sonra koyu kahverengi ve siyaha döner.

Yaprağın diğer kısımları uzun süre yeşilliğini korumaktadır.

Yaprak kenarında oluşan arazlar zamanla yaprak ortasına kadar ilerler.

Yaprakların tümden kuruduğu ağaçlar üzerinde uzun süre asılı kaldığı da görülür.

Potasyum eksikliğinde normalden küçük meyveler oluşur. Meyveler mat, tatsız ve kalın kabuklu olurlar.

Sürgün uçlarında ölme, meyve gözü oluşumunda  ciddi oranda azalma ve  zayıf çiçek oluşumu görülür.

Noksanlığı kumlu topraklardaki  bitkilerde daha çok görülür. Kurak mevsimlerde belirtinin şiddeti de artar.

Eksikliğin Giderilmesi

Noksanlığın giderilmesi potasyum sülfat (% 50 K2O), 15-15- 15 kompoze gübresi   Kasım-Şubat arasında taç iz düşümünde kök bölgesine verilir.

Potasyum yetersizliği noksanlığı elma ağacının soğuklara dayanımını etkiler. Ç içekler ve meyve tomurcukları bahar donlarından fazlaca etkilenirler. Ağaç gövdesi de kış soğuklarına karşı hassas olur.

7. Elmada Kalsiyum Eksikliği

1. Ca noksanlığı elmanın en çok meyvelerini etkiler. Meyvede oluşan Ca eksikliğine acı benek denir. Bu araz elmalarda hasada yakın bir zamanda veya elmalar hasat edildikten sonra depo sürecinde meydana gelmektedir. Elma yüzeyinde şekil bozukluğu oluşumu ve kahverengi-siyah beneklenmeler meydana gelir.

2. Genç sürgünlerde yapraklar fincan şeklini alır. Damar ve damar aralarında kloroz görülür. Daha sonra uç sürgün yaprak kenarlarında sarı-kahverengi nekroz meydana gelir.

3. Kalsiyum yetersizliği iç kararması (core browning), 2. Jonathon beneği, 3. iç sulanması (water core) , soğuk zararı ve yaşlanma emareleri  gibi pek çok fizyolojik bozukluklarda rol alır.

8. Elmada Bor Eksikliği

Noksanlık belirtileri genellikle kabuk çatlaması, zamklanma, sürgünlerin ölmesi, çiçek ve meyvelerde anormal durumların ortaya çıkması şeklindedir. Polen tozlaşması yavaşlamakta ve verim düşmektedir. Elma armut ağaçlarında  bor yetersizliğinde çiçekler adeta  soğuktan üşümüş gibi aniden solar, siyah renk alır ancak dökülmeyip ağaç üzerinde bir süre dalda kalırlar.

Elma ve Armutların çiçeklerinin  ilkbaharda soğuktan üşümeleri halinde böyle çiçeklerin  aniden yere serildikleri görülür.

Bitkinin kök gelişimi de önemli ölçüde gerilemektedir.

Şiddetli B noksanlığında  yapraklanma  gecikir, bitkide  büyüme noktaları ölür, sürgünler kısa, yapraklar küçük ve bozuk şekilli olurlar.

Meyve ağaçlarında bor eksikliğinde  ilkbaharda taç izdüşümüne boraks gübresinden 30 g veya şelatlı mikro element karışım gübrelerinden 20 g verilip çapalanarak toprağa karıştırılmalıdır.

Yaprak gübrelemesinde ise ağaçların  gelişme dönemi başlarında  100 g borik asit/ 100 litre su ile  yapraklara serin saatlerde püskürtülmelidir.

9.Elmada Fosfor Eksikliği

Fosfor ve fosforlu  gübreler;  bitkide çiçek açma, döllenme, meyve ve tohum  oluşum ve tuttumu ile   kök gelişiminde etkilidir.

P eksikliği Azot Eksikliği gibi tespit edilmesi kolay degildir. Çünkü Bitkide belirgin bir P yetersizliği yaşanmadığı sürece bitkilerfosfor eksikliğne  belirti vermeden sanki azot veya bitki besin maddelerince  beslenmiş gibi  bir görsellik arz ederler.

Fosfor  noksanlığa, topraktaki organik madde yetersizliği, soğuk ve nemli şartlar ve asidik topraklar neden olabilir.

Bu gübrenin eksikliğinde sürgün diplerindeki olgun yapraklar koyu yeşil ve kahverengiye döner. Özellikle yaşlı yapraklarda sararma, kalın ve dik yaprak görünümü, bodurlaşma, mavimsi yeşil veya mor renk oluşumu tipiktir.

Eksikliğinde elma yaprakları, küçük, kuru, sert, kalın ve gevrek bir yapıda olur.

Yaprak sapları dar açılı bir vaziyet alırken yaprak damarları ve sapları menekşe rengindedir.

Fosfor Eksikliğinin Giderilmesi

Sorunun giderilmesinde DAP (% 18 N ve % 46 P2O5), TSP (% 43 P2O5), iki yirmi (% 20 N, % 20 P2O5) ve üç on beş (% 15 N, % 15 P2O5, % 15 K2O ) den biri veya birkaçı uygulanmalıdır. .  Bu gübreler Kasım-Şubat arasında ağaç taç iz düşümünde kök bölgesine verilmelidir.

Arıca ahır gübresi, yeşil gübre, biyo gübre ve kompost gibi organik gübrelerde verilir.

10. Elmada Nem Eksikliği Veya Fazlalığı

Diğer taraftan hava nemi azalırsa çiçeklenme zamanında döllenme olumsuz etkilenmekte ve Haziran meyve dökümü artmakta, meyve kalitesi düşmektedir.

Sulama suyu verirken (damla ya da mini yağmurlama)  özellikle aşırı sulamalardan kaçınmak gerekir. Fazla su bitki besin maddelerini kök bölgesinden yıkadığı gibi sürgün gelişimi de fazla olur ve meyve gözü oluşumları azalır, ayrıca kloroz gözlenir.

11.Elmada İlaç Zararı