FİDE YETİŞTİRME YERLERİ ,FİDELİK

tarafından
153
FİDE YETİŞTİRME YERLERİ ,FİDELİK

GİRİŞ

Sebze fideleri tavalarda, yastıklarda, alçak ve yüksek tünellerde ve seralarda yetiştirilebilmektedir. Son yıllarda hazır fide üreten işletmelerin gelişmesi fide yetiştiriciliğini önemli bir sektör haline getirmiştir.

Sebze fideleri en çok seralarda ve ardından fide yastıklarında yetiştirilir. Hiç şüphesiz iklim şartlarının daha iyi düzenlenebildiği seralar fide yetiştiriciliği için daha uygundur. Ancak küçük sebze işletmeleri için seralar her zaman imkân dâhilinde olmadığından fide yetiştiriciliği yastıklarda da yapılmaktadır.

1. YASTIKLAR

Fide dikimi yolu ile yetiştiricilikte önce fide yetiştiriciliği yapılmakta ve fidesi yetiştirilen sebzeler zamanı geldiğinde yerlerine dikilmektedir. Sebze fidelerinin yetiştirildikleri yerlerden biri de yastık olarak adlandırılan özel yapılı yerlerdir.  Sebze fideleri ayrıca viyollerde, plastik kaplarda ve straforlarda da yetiştirilmektedir. Fide üretiminde en uygun ve ucuz yöntem sıcak yastıklarda fide üretimidir.

Yastıklar, sebze fidesinin çeşidine, yetiştirme sezonu ve amacına göre farklı şekillerde hazırlanır ve yastıklar ısıtılma sistemlerine göre üçe ayrılarak isimlendirilir. Bunlar;

(A). Sıcak yastıklar,

(B). Ilık yastıklar,

( C ). Soğuk yastıklardır.

YASTIĞIN YÖNÜ:

Yastıkların kuzey tarafı ve hâkim rüzgâr yönü kapalı olmalı ve güney veya güney batıya hafif meyilli olmalıdır.

YASTIKLARIN AMACI

Domates, biber ve patlıcan vb. gibi fideden üretilen sebzelerde erken ürün alarak turfanda yetiştirici yapabilmek ve ilkbaharın son donlarında etkilenmemek için yastıklarda fide yetiştirilip ilkbahar soğukları geçtikten sonra fideleri esas yerlerine dikerek önemli ölçüde erkencilik ve verimde ciddi oranlarda verimde artış sağlanır. Fide üretiminde en uygun ve ucuz yöntemlerden biride yastıklarda fide üretimidir.

(A) SICAK YASTIKLAR

Sıcak yastıklar genellikle çoğaltma amacıyla kullanılan (fide yetiştirme ve çelik köklendirmede)  seralara göre daha küçük ve ucuz üretim yapılarıdır. Sıcak yastıklar en çok ta yazlık sebzelerin fidelerini yetiştirmek için kullanılır.

Sıcak yastıklarda büyüklük ölçüleri yetiştirilecek fide miktarıyla ilgilidir, genelde şu ölçülerde yapılır.

Genişlik 1,25 m

Uzunluk 6-15 m

Arka yükseklik 30-35 cm

Ön yükseklik 15-20 cm

Derinlik Soğuk yörelerde, 70-80 cm

Sıcak yörelerde, 40-60 cm

Sıcak yastıklara yapılış biçimleri açısından, kapakları eğimli yapılmış kasalardır denilebilir. Sıcak yastıkların ahşap, tuğla, suni malzeme be betondan yapılan nevileri vardır.

Sıcak yastıklar 1.20-1.30 m genişliğinde, 6-15 m uzunluğunda ve 0.5-0.7 m derinliğinde yapılır.. Arka yükseklik 30-35 cm, ön yükseklik 15-20 cm’dir.  Tohum yatağı, tohum ekim ortamı olarak10 cm harç konur ve Eğimli yüzeyleri plastik veya cam malzemelerden biri ile kapatılmaktadır.

Sıcak yastıkların genelde yetiştirme mevsimleri kış sonu ve erken ilkbahar günleri olduğu için elektrikli ısıtıcılarla, kalorifer sistemi ve organik gübrelerden biri ile ısıtılırlar.

Sıcak yastıkların ısıtılmasında gerekli ısı ve sıcaklık; çoğaltma ortamının altına konulan çiftlik gübresinin fermantasyonundan, ısıtma için kullanılan elektrikli ısıtıcılardan (teller) , kalorifer ısıtma sistemi, buhar borularından veya sıcak hava borularından sağlanır.

( B ) ILIK YASTIKLAR

Ilık Yastıklar: Derinlikler sıcak yastıklara göre daha azdır, ahır gübresi ve toprak karışımı kullanılır. Sıcak mevsim sebzelerinin fideleri için kullanıldıkları gibi, yastıklarda çimlendirilmiş fidelerin şaşırtılmaları için de kullanılır.

Ilık yastıklar , yapı olarak sıcak yastıklara benzeyen fakat ısıtma yapılmayan üretim üniteleridir.  Soğuk yastıkların örtüleri cam veya plastik olabilir.

Soğuk yastıklar, rüzgârdan korunmuş yerlerde genellikle kuzeyi kapalı yerlere yapılmalı ve kapak kuzeyden güneye doğru eğimli olmalıdır. Soğuk yastıklar, tohumdan direkt çıplak köklü fide yetiştirmek için kullanıldığı gibi köklenmiş çelikleri fidanlık parsellerine veya saksılara dikmeden önce çevre şartlarına alıştırmak ve adaptasyonu sağlamak için büyütme yeri olarakta kullanılmaktadır.

Soğuk yastıklardan iyi bir  bir şekilde faydalanmak için havalandırma, gölgeleme, sulama ve kış soğuklarından korunma gibi konulara özen gösterilmelidir.

( C )  SOĞUK YASTIKLAR

Serin iklim sebzelerinin fidelerinin yetiştiriciliğinin yapıldığı yerlerdir. Lahana, karnabahar, pırasa, marul, kereviz fideleri bu yatıklarda yetiştirilir.

Fide yetiştirme döneminde hava ve toprak  sıcaklığı yetrli olduğundan  ısıtılmaları gerekmemektedir. Toprak düzeltilerek ve biraz yükseltilerek hazırlanıp, üzerine harç serilerek ekime hazır hale getirilir.

GÖLGELİKLER

Işık ve sıcaklığın fazla olduğu yaz aylarında bazı sebze ve bitki türlerinin fidelerini esas yerlerine dikmeden önce adaptasyonu sağlamak için kullanılan yerlerdir. Gölgelikler aynı zamanda fazla ışığa hassas bitkilerin ve bazı saksı bitkilerinin güneşten korunması için kullanılan alanlardır.

2. SERALAR

Serlarda da fide üretimi yapılmaktadır. Seralar fide yetiştiriciliği için daha uygundur. Sebzeleri dondan ve iklimin olumsuz şartlarından korumak ve ürün alma süresini erkene almak amacıyla seralarda fide yetiştiriciliği yapılmaktadır.

3. PLASTİK TÜNELLER

Plastik tüneller;

Yerden orta yüksekliği 60-140 cm arasında olanlar alçak plastik tünel; Yerden orta yüksekliği 180-220 cm arasında kurulanlar yüksek plastik tünel, olarak isimlendirilir. 220 cm‟den daha yüksek kurulan plastik yapılar, sera grubuna girmektedir.  Plastik tüneller, fide yetiĢtirmede kullanıldığı gibi turfanda sebze yetiĢtirmede de kullanılır.

**FİDELİK YERİ Üreticilerimiz ihtiyaçları olan fideyi kendileri üretmek  istedikleri zaman 1 dekarda gereken  fide için yaklaşık 50 m² fidelik hazırlamaları  tavsiye edilmektedir.  Fidelikler hazırlanırken  6 m boyunda 3/4 inçlik galvanizli  su borularının veya 16’lık inşaat demirlerinin eğilmesi ile oluşturulan konstrüksiyondan tüneller kurulabilir.  Bu demirlerin eğilmesi ile 4 m eninde  ve  170-175 cm yüksekliğinde ve istenilen boyda tüneller oluşturulabilmektedir. (Azami 30 m. olması tavsiye edilir. ) Bu tünellerde örtü materyali olarak 7 m eninde ve  tünel boyundan 4 m fazlası uzunlukta Polietilen hesaplanmaktadır.**