Hobi Bahçeciliği

HOBİ BAHÇECİLİĞİNDE BODUR VE SIRIK FASULYE NASIL YETİŞTİRİLİR?

1. GİRİŞ

Fasulye Ilık, sıcak iklim bitkisidir. Bununla beraber hasat süresi kısa olduğu için soğuk iklimlerde de yetiştirilebilir. Soğuk yerlerde soğuklar tamamen geçince ekilir. Vejetasyon süresi (sezonu) kısa olduğu için yaz bitmeden bolca ürün alma imkânı olur. Sıcak ve ılık iklimlerde ise yıl boyunca ekilebilir. Fasulye aynı yere üç yılda bir ekilir. Hastalıkları önlemek için üst üste aynı yere ekim yapılmaz. Ekim nöbeti için bir yıl domates, ertesi yıl lahana, karnabahar gibi kış sebzeleri, üçüncü yıl fasulye ekilebilir.

2. Fasulyenin botanik Sınıflandırılması

  • Alem:
  • Plantae (Bitkiler)
  • Alt Alem:
  • Embryophyta (Embriyolu Bitkiler)
  • Bölüm: Pteropsida
  • (Yapraklı Bitkiler)
  • Sınıf: Angiospermae
  • (Kapalı Tohumlular)
  • Alt Sınıf: Dicotylodoneae
  • (Çift Çenekliler)
  • Takım: Rosales
  • (Gülgiller)
  • Familya: Leguminosae
  •  (Baklagiller)
  • Alt Familya: Pahilionaceae
  •  (Kelebek Çiçekliler)
  • Tür
  • Phaseolu vulgaris L. = Fasulye

Fasulye Leguminose ( Baklagiller) familyasına bağlı bir  kültür bitkisidir.  Fasulye botanik  sınıflandırmada  aynı tür ismi taşımakla beraber, bitki şekli, çiçek, meyve ve tohum bakımından  aralarında büyük farklar mevcut olan formları da bulunmaktadır.. Bunlar arasında yaygın olarak yetiştirilen  başlıca formlar şunlardır:

1. Phaseolus vulgaris var. Nanus: Yer (bodur) fasulyeleri

Bodur çeşitlerde dallanma fazla ve gövde diktir. Bodur tipler dik büyümesi ve eş zamanlı hasada  gelmesi nedeniyle kuru tane üretimine ve makineli hasada daha uygundur. Bitki boyu, 20-50 cm arasındadır. Bodur formlarda bitkinin ilk boğumlardaki yapraklar büyük olup, sonraki boğumlarda giderek küçülür. Olgunlaşma sonunda, yaprak alanı az bir düşme göstermekle birlikte çok sayıda yaprak, bitki üzerinde kalmaktadır. Bodur tiplerde baklaların çoğu yan dallarda bulunmaktadır.

2. Phaseolus vulgaris var. Comminus: Sırık fasulyeleri

Sarılıcı formlarda, ana sap ince ve sarılıcı olup, fazla dallanmaz. Boylanma yan sarılıcılarda 50-100 cm. tam sarılıcı formlarda, 150-300 cm arasındadır. Baklaların hasadı eş zamanlı olmayıp yediveren diye nitelenen sezon boyunca sürer.  Sarılıcı formlar daha çok yeşil sebze amacıyla yetiştirilen bahçe tarımına uygun tiplerdir. Sarılıcı sırık fasulyelerde çiçeklenmenin başlaması ile birlikte yapraklar aşağıdan  yukarıya doğru olmak üzere tek tek  dökülmeye başlar ve sezonun  sonunda tüm yaprakçıklar dökülür. Fasulyenin meyvesine bakla, fasulye veya kapurcak denir. Fasulyede meyvelerin bulunduğu yer bodur ve sarılıcı olma durumlarına göre değişir. Sarılıcı tiplerde ana saptaki bakla sayısı yan dallara göre daha fazladır.

3. Bahçemizde bir sezonda ayrı ayrı 3 dönem fasulye yetiştirebiliriz.

İlk ekimde erkenci bodur türlerini seçebilir ve  herkesten evvel turfanda taze fasulyeyi kendi bahçemizden hasat edebiliriz. Piyasada kırk günlük fasulye olarak bilinen bir cins çok çabuk hasada gelir. İlkbaharda turfanda yetiştirmeye elverişlidir. Oturak fasulyeler de erkencidir.   Barbunya gibi bazı cinslerin hem tazesi hem de kurusu yenildiğini, kuru fasulye cinslerinin çoğu taze haldeyken son derece kılçıklı olup, taze tüketilmeye elverişli olmadığını bilmeliyiz. Güz fasulyeleri genelde geçci çeşitlerdir. Fasulye tek seferlik değil, mümkünse bir sezonda  dönemler halinde 2-3 kez ekilir. Erken ilkbaharda, yaza doğru ve yaz sonlarında üç dönemde ekilirse bahçeden uzun zaman körpe ürün alınabilir.

4. Ekimi ve Bakım İşleri

Hobi bahçeciliğinde yetiştiricilerin asıl amacı sağlıklı bitki yetiştirmek ve bu sağlıklı bitkilerden gıdası tam doğal ürünler almak olduğu kadar üzerinde sebze ve meyveleri yetiştirdiği bahçelerinin toprağını da sağlıklı ve üretken hale getirmek olmalıdır.

Bitki yetiştirmeye ve bahçe toprağını geliştirip sağlıklı tutmaya aynı oranda odaklanmalıdırlar. Bahçe toprağı birincisi zengin ve üretken olmalıdır.

AÇIKLAYICI BİLGİ : Üst toprak işleme: 0-30 cm derinlikte toprağın sonbaharda işlenmesidir. Bu toprak derinliği biyolojik aktivitenin
yüksek olduğu toprak derinliğidir. Bu tarz toprak işlemede yaygın olarak kullanılan işleme ekipmanı bir, iki ve üç soklu olabilen pulluklardır.

Toprak İşleme Zamanı: Toprak işlemenin  aynı mevsim içinde yapılması yerinde olur. Ancak toprağın işlenmesi için en uygun zaman, onun uygun bir nem oranına, yani toprağın tarla kapasitesi nem derecesine sahip olduğu zamandır.Toprağın rutubet içeriğinin uygun olduğu, yani tarla kapasitesi nem derecesinde bulunduğu, dolayısıyla işlenmeye en uygun olduğu zamana “toprağın tav hali
denir”.

Zayıf toprak zayıf bitki demek bu da  insanı yorar. Bitkinin bakımından önce toprağın bakımını yapmalıyız. Toprağımıza sonbaharda bir dekar alan için 4 ton ahır gübresini sürüm derinliğine vermeliyiz Ekim öncesi dekara 20 kg perl humus tohum yatağına 15 cm derinliğe uygulanmalıdır.  pH yüksekliği söz konusu ise bir dekara 30 kg toz kükürt ahır gübresi ile verilebilir. Bitkilerimizi plastik malç üzerine dikebiliriz. Çok genel bir ölçü ama 15 15 15 kompoze gübreden 1000 metre kareye 30 kg ekim öncesi toprak altına uygulamalıyız. Bahçemizin bir kısmını dinlendirmeye tatile ayırmalıyız. Bu alana fiğ, mısır gibi bitkilerin tohumunu sık olarak ekip büyüdüklerinde çiçek öncesi biçip yeşil gübre olarak  toprağa karıştırmalıyız. Yeşil gübre bahçe toprağımızın sebze ve bitkilerle beslenmesi demektir.Toprak hazırlığına  1-1,5 ay önce başlanılmalıdır. Ekimden önce sıralar (karık) hazırlanır. Tohum ekimini dümdüz bir sıra üzerine yapmak bakım ve sulama işlerini kolaylaştıracaktır.

 

 

Sırık fasulyelerinde sıra arası 70 cm olmalıdır. Sıra üzerlerine 30-40 cm mesafelerde  açılan ocaklara yarımşar kürek gübre (ahır gübresi, torf, kompostan biri veya ikisi ve üçünün karışımı)  atılır ve çapa ile karıştırılır. Her çukura kaliteli 2-3 tohum atılır.Ekim derinliği de 4-5 cm olmalıdır.

Oturak fasulyelerde sıra araları 50-60 cm bırakılır.Sıra üzerlerine tohumlar 10 cm ara ile tek tek ekilir.Sırık fasulye daha çok gübre ister. Bunlara yer fasulyelerinden 2 kat fazla gübre verilmelidir. Tohum ekilecek ocak veya bahçe toprağı tavlı değil çok kuru ise tohum ekmeden önce ocaklara ekilecekse ocak bahçeye ekilecekse bahçe toprağı sulanmalıdır.

Fasulyeler  toprak yüzüne çıkıp, gerçek yaprakları görününce çapa işleri başlar. Her çapalamada fidelerin boğazları doldurulur. İki çapa yeterli olur.

Kol vermeye başlayınca sırık fasulyelere 2-3 metre uzunlukta sağlam sırıklarla hereğe alınır.

Fasulye çiçeğe duruncaya kadar fazla sulanmaz. Yine de aşırı sıcak ve kurak havalarda fideler susuz bırakılmamalıdır. Çiçeklenen ve meyveye duran fasulyeler artık düzenli sulanır. Dip kısmında toprak iyice kurumadan her 4-5 günde bir doyunca kadar su verilir. En geç haftada bir toplanır ve her ürün toplandıktan sonra mutlaka sulanır.15 günde bir defa olmak üzere sulama suyu ile birlikte  gübre şerbeti verilirse verimi çok artar.
Hastalıklara dayanıklı ve ilaçlı tohum kullanılır. Yaprak bitlerine karşı ev yapımı ilaçlar kullanılabilir. Mantar hastalıklarına karşı gerekirse bakırlı ilaçlar kullanılır.

5. Diğer Resimler

 

 

Comment here