Tıbbi ve Aromatik BitkilerZiraat Okulu

KAN NEDİR? KANIN YAPISI NASILDIR?

MENÜ

1.Kan Nedir? Kanın Yapısı Nasıldır?

2. Kanın Görevi Nedir?

3.Beyaz Kanın Bileşenleri Nelerdir?

4.Kemik İliği Nedir? Görevi Nedir?

GİRİŞ

1.KAN NEDİR? KANIN YAPISI NASILDIR?

Kan; %50-60’ı plazma ismi verilen  sıvı olan, %40-50’si ise hücrelerden oluşan vücutta devamlı dolaşan yaşamın olmazsa olmazı olan kendisi de bir canlı olan canlı bir sıvıdır. Ortalama ağırlıkta bir insanda dolaşımda olan kan miktarı 5600 ml.’dir. Kanın yarıya yakını hatta biraz daha fazla kısmını oluşturan büyük kısmı su olan  Plazma içerisinde;  besin maddeleri, proteinler ve diğer hayati öneme haiz  kimyasal maddeler bulunur. Kanın diğer  yarıya yakın kısmını ise  1. Alyuvarlar (eritrosit), 2. Akyuvarlar (lökosit) ve 3.  kan pulcukları (trombositler)  adını alan  kan hücreleri oluşturur.

2. KANIN GÖREVİ NEDİR?

Kanın birinci vazifesi oksijenin taşınmasıdır. Peki kan oksijeni nerden nereye taşır? Kan, oksijeni (O2) akciğerlerden dokulara taşır. Hücreler de oksijeni kandan alırlar ve enerji üretiminde kullanırlar. Dünyada olduğu gibi küçük bir dünya olan insan bünyesinde de enerji önemlidir. KAN; vücudumuzda enerji üretiminde açığa çıkan karbondioksidi (CO2) solunumla vücut dışına atılması için akciğerlere taşır. Taşıma işi kanın transfer , lojistik görevi devam eder ve kan; hücrelerin  gereksinim duyduğu  sindirim sistemi yolu ile  besinlerden elde edilen  yağlar, amino asitler, glikoz ve suyu, kan ile dokulara taşınır. İnsan vücudunda  taşıma hizmetleri önemlidir ve götür işleri devam eder.

Kan nakliye ve taşımada üşengeç değildir. Her türlü taşıma işini karayolu, deniz yolu, hava yolu ile yapar. Kan aynı zamanda kiloda hafif pahada ağır maddeleri de taşır. Bunlardan bazıları da hormonlar, vitaminler ve inorganik maddelerdir. Vücut hazretleri, kan tarafından transfer edilen hormonlar, vitaminler ve inorganik maddeler sayesinde hücreler ve organlar arasındaki iletişimi ve düzeni sağlar.

Kanın insan vücudunda taşıma vazifesinden sonraki görevi insanda ortalamayı ve dengeyi tutturmaktır.  Kan bir denge kantarıdır.. Vücutta asit-baz ve ısı dengesini sağlar. Vücutta su ve tuz dengesinin sağlanmasına katkıda bulunarak hücrelerin belirli bir uyum ve zindelik içinde görevlerini sürdürmelerini sağlar.

Kan öyle veya böyle biyokimyasal tepkimeler sırasında vücutta oluşan ısıyı bir radyatör gibi alır vücut yüzeyinden uzaklaşmasına katkı yapar.  Böylece vücut ısımızı ölçtüğümüzde çoğu zaman sıcaklığını belirli sınırlar içinde sabit kalmasını sağlar. Kanın vücudu yabancı maddeler, mikroorganizmalar ve toksinler den koruması görevlerine başka başlıklarda yer verilmiştir.

3. BEYAZ KANIN BİLEŞENLERİ NELERDİR?

Granülositler

Hücre sıvısında tanecikler şeklinde (granüller) bulundukları için granülosit ismi ile bilinen  bu hücreler özellikle bakteriler‎e karşı, ama virüs‎, mantar, parazitlere  karşı mücadele verirler. Granülositler hızlı ve ivedi hareket ederler. Tespit ettiği zararlıya veya hastalığa yol açan etmene karşı etrafını sararak, onları sindirirler (fagositoz). Granülositler ayrıca allerjik ve iltahabi hallerinde, örneğin iltihap (irin) oluşumunda görev alırlar. Granülositler alyuvarların bir alt grubudur.

Lenfositler

lenfosit sözcüğünün Almanca karşılığı . Lymphozyt,Fransızca karşılığı . lymphocyte ve ingilizcesi lymph cell; lymphocyte; lympholeucocyte; lympholeukocyte) biyom. Küresel bir çekirdek ve çevresinde granülsüz ince bir sitoplazma kitlesi içeren, insan kanının milimetre küpünde yaklaşık 2000 adet bulunan, dolaşımdaki akyuvarların %20’sini oluşturan, görev bakımından B ve T lenfosit olmak üzere iki tipi bulunan, plazma zarlarındaki reseptörlere göre ve salgıladıkları sitokinlere göre daha alt gruplara ayrılan, bağışıklık yanıtı ve bağışıklık tepkimeleri ile ilgili görevlerde bulunan, kan ve lenf dolaşımında yer alabilen akyuvar.

Beyaz kan hücrelerinden olan  Lenfositlerin %70’i lenfosit dokuda bulunur. Lenf bezleri vücüdun kendine ait özel koruma araçlarındandır. lenf düğümleri mercimek veya fasulye büyüklüğündedir ve vücudun bir çok yerinde ve özellikle çene açısı etrafında, koltuk altında, ense bölgesinde, kasıklarda ve alt karın bölgesi etrafında fazlaca görülür. lenf dolaşım sisteminde   içinde de bulunan Lenfositler renksiz bir sıvıdır,  Bu bezler dalak, bademcikler ve timus dokusu [timus bezi‎] lenfatik sisteme ait dokulardır. Lenfositler, öncü birlikler olduğu için bağışıklık sistemi için pek  çok önem arz ederler. . Özllikle virüslere karşı savaşta çok büyük maharet sergilerler. Lenfositler, granulositler‎i uyandırarak  devreye girmesini sağlarlar ve antikor‎lar üretirler.

Lenfositlerin T-lenfosit veya B-lenfosit denilen alt grupları vardır. T-lenfositler‎ timus bezesinde oluşur. Hüçresel bağışık yanıttan sorumludur. Virüs ve mantarlara karşı koruyuculuk görevi yaparlar. Diğer hücrelerin organizatörlüğünü yaparlar, eylemlerini yönlendirirler.  B-lenfositler‎in oluştuğu yer kemik iliğidir. Zararlı ve hastalıkları tanıma ve bunlara göre antikor oluşturma B-lenfositlerin severek yaptığı görevlendendir.

Monositler

Beyaz kan küreciklerinin alt türü olan monositler dokuda yol alabilen ve bir makrofaj (yiyici hücre) olarak hastalık amillerini, yabancı toksik maddeleri ve ölü hücreleri elemine ederler. Afiyetle yedikleri canlıların küçük küçük parçalarını örnek oluşturur gibi  meydanda  bırakarak lenfositler‎i immun cevap oluşturmak için uyarırlar.

Kan Pulcukları (trombositler)

Kan pulcukları (trombositler) arıza gidericidirler. Kanama durdurucudurlar. Bu işi tez kısa zamanda kan damarı çeperlerini büzüştürerek kesenin ağzını kapatarak yaparlar. Trombositlerin sayısı kafi değilse kanamanın önlenmesi işi zorlaştığı gibi burunda, diş etinde, deride küçük kanamalar olur. Basit çarpmalarda morluk görülür.

4. KEMİK İLİĞİ NEDİR? GÖREVİ NEDİR?

İmmun bağışıklık sisteminin olmazssa olmaz organları  veya elemanları kemik iliği ve timustur.

Kemik iliği özellikle sternum ve kalça kemikleri gibi kemiklerin ortasında yer alan yağlı, gözenekli, besleyici ve süngerimsi bir dokudur. . Kemik iliği her tür hücreleri üreten bir “fabrika gibidir.  Kemik iliği, kan hücrelerini ve  vücudumuzda bulunan eritrosit ve lökosit kan hücrelerinin yapımında ve imalatında görev üstlenen kök hücrelerini üretir.  Kırmızı kemik iliği ve sarı kemik iliği olmak üzere iki tür kemik iliği vardır. Kırmızı ilikte  alyuvar, akyuvar ve trombositler  üretilirken sarı ilikte bazı alyuvarlar üretilmektedir. Her iki tipteki ilik de sayısız kılcal kan damarı içermektedir.

Bu yazı tamamen bilgilendirmeye yöneliktir. Konu ile detay bilgiler ilgili bilimsel kaynaklardan ve konu uzmanlarından alınmalıdır.

Comment here