KARANLIKTA ÇİMLENEN VE YETİŞEN BİTKİLER NELERDİR?

tarafından
183
KARANLIKTA ÇİMLENEN VE YETİŞEN BİTKİLER NELERDİR?

A. BİRKİLERİN ÇİMLENMESİNDE VE BÜYÜMESİNDE IŞIK GEREKLİ MİDİR?

1. Çimlenmede Işığın Rolü Nedir?

Işık hem çimlenmenin başlaması üzerine etkisi, hem de oluşan genç bitkinin büyümesini kontrol etmede   önemli rol oynar. Işığın çimlenme üzerine olan etkisi farklı şekillerde olmaktadır.

2.Çimlenmede Işık Gerekli midir?

Işıkta iyi çimlenen tohumların daha yüzlek, çimlenmesi ışık tarafından engellenenlerin ise daha derin ekilmesi tavsiye olunur.

Işık çimlenen tohumdan oluşan genç bitkinin büyümesini de etkiler. Işığın az olduğu hallerde bitkiler solar, hipokotil uzar ve yapraklar büyümez.

Bitkiler ışığa maruz kalınca, hipokotilin büyümesi durur ve epikotilde normal büyüme başlar.

Başlangıçta genç bitkiler tohumdaki kotiledon veya endospermdeki yedek besin maddelerini kullanır. Sonraki büyüme, yapraklarda yapılan fotosentez sonucu oluşan karbonhidrat yapımına bağlıdır.

B. Ç İ M L E N M E D E   I Ş I K   İ S T E Ğ İ N E G Ö R E   BİTKİLERİN GRUPLANDIRILMASI

Bitkiler bu bakımdan dört gruba ayrılır. Bunlar;

1. Tohumları çimlenmek için mutlaka ışığa ihtiyaç duyanlar.

2. Işıkta daha iyi çimlenme gösterenler,

3.Tohumların çimlenmesi ışık tarafından engellenenler,

4. Işıktan etkilenmeyenler  şeklinde gruplandırılmaktadır.

1.Tohumları Çimlenmek İçin Mutlaka Işığa İhtiyaç Duyan Bitkiler

Çimlenebilmek için ışığa ihtiyaç duyanlar: marul, sığır kuyruğu, tütün, yüksük otu, adi litrum

2. Işıkta Daha İyi Çimlenen Bitkiler

Çimlenmede ışığın mutlaka gerekli olmadığı, fakat ışığın çimlenmeyi teşvik ettiği bitkiler: Havuç, buğdaygiller familyasına ait birçok bitki

3. Çimlenmesi Işık Tarafından Engellenen Bitkiler

Mutlak karanlık isteyen bitkiler: Vanilya, çuha çiçeği, zambakgiller familyası bitkileri

4. Çimlenmesi  Işıktan Etkilenmeyen Bitkiler 

Hem karanlık hem de ışıkta çimlenebilen, fakat karanlıkta daha iyi çimlenebilenler: Kültür bitkilerinin çoğunluğu, domates, brom türleri, şeytan elması, bu grupta yer alır.

C.  I Ş I K   İ S T E K L E R İ N E   G Ö R E   B İ T K İ L E R İ N   SINIFLANDIRILMASI

Bitkilerin çoğu büyüme, gelişme ve üremelerini tamamlayabilmek için ışığa mutlak gereksinim duyarlar. Ancak bazı bitkiler karanlıkta da yetişebilmektedir.

Bu açıdan bakıldığında bitkiler ışık istekleri itibariyle  1.Gün ya da güneş bitkileri (Heliyofitler, 2. Gölge bitkileri (Skiyofitler) olmak üzere iki grup altında toplanmaktadır.

1. Gün /Güneş bitkileri (Heliyofitler)

Standart bir şekilde büyüme ve gelişmelerini tamamlayabilmeleri için, bol ışığa ihtiyaç duyan bitkilere gün bitkileri denir.

Domates, patlıcan ve biber yüksek ışık şiddetine gereksinim duyan sebzelerdir.

Badem, kayısı, zeytin ve antep fıstığı yüksek ışık yoğunluğu isteyen meyvelerdir.  Asma bitkisi de ışıktan hoşlanan bir bahçe bitkisidir.

2. Gölge Bitkileri (Skiyofitler)

Standart bir şekilde büyüme ve gelişmelerini tamamlayabilmeleri için, az ışığa ihtiyaç duyan bitkilere gölge bitkileri denir.

Ispanak, tere, maydanoz ve kıvırcık gibi türler daha düşük ışık şiddetine gereksinim duyan sebzelerdir.

Çilek, ahududu, kiraz ve dut gibi meyve türleri düşük ışık yoğunluğu isteyen meyvelerdir.   Fındık ve çay bitkileri gölgeden hoşlanmaktadır.

Az ışıkta isteyen bitkiler daha kaba yapılı, yaprakları daha ince, hücreleri, hücreler arası boşlukları ve stomaları daha büyüktür.

D. K A R A N L I K T A    H A Y A T I N I   S Ü R D Ü R E N   BİTKİLER

Kimi bitki güneş ışığına ihtiyaç duysa da kimi bitki de karanlık ortamlarda daha mutlu olarak büyüme ve gelişmelerini sürdürebilmektedirler. Aşağıda karanlıkta da yaşayabilen bazı bitkilere ter verilmiştir.

1. Çin Herdemyeşili

Çok sayıda alt türü vardır. harikabir çiçektir. Direkt güneş ışığından ve soğuktan korunmasını ister.

2. Paşa Kılıcı

Paşa kılıcının karanlık korkusu yoktur. Karanlıkta yaşamak sorun değil. Kıt kanaat geçinir. O bir kanaat önderidir.  Sulamayı unutsanız darılmaz. Paşanın kılıcı olmak kolay değildir.

3.  Duvar Sarmaşığı

Duvar sarmaşıklarının yeşili, sarı, turuncu hatta bej rengi vardır. Nemli toprak isteği vardır. Karanlık odalarda büyümeyi ve kollarını etrafa uzatmayı,  sarıp sarmalamayı hiç sorun etmiyor.

4. Şans Bambusu

Doğrudan güneş ışığını sevmez. Ofisler ve banyolara idealdir. Su içerisinde (su dolu bir vazo)  bakılabilir ve 2-4 haftada bir suyu değiştirmeniz yeterli. Bu bitkiyi toprağa da ekebilirsiniz. Fakat drenaj ve sulama konusunda oldukça itina ister.

5. Difenbahya

Alt türü çok sayıdadır. Gen kökeni Meksika’ya dayanmaktadır. Ilık ve kuru havalardan son derece hoşlanır.

Bu nedenle kök ortamının toprağını nemli tutmanız oldukça mühim. Ayrıca yapraklarının yenilmesinde sağlık sorunlarına neden olabilen bu bitkiyi küçük çocuklardan ve evcil hayvanlardan uzak tutulması gerekmektedir.

6. Salon Sarmaşığı

Salon sarmaşığı havayı temizler. Karanlıkta yaşamını sürdürebilen bir çiçektir. Kıt şartlarda ve zor koşullara uyumu iyidir. Karanlıkta, aydınlıkta, nemli toprakta ya da kuru toprakta rahatlıkla yetişebilir. Evcil hayvanlardan ve çocuklardan uzak tutulması gerektiği hatırda tutulmalıdır.

7. Deve Tabanı (Monstera)

Kocaman ve yemyeşil yapraklarıyla ünlenen devetabanı, ofisler ve çalışma yerleri için oldukça uygundur. Çabucak büyümeleriyle dikkatleri üzerine çeken bu harika görseller,  senede bir toprak ve saksı değişimi yapılırsa büyümesini devam ettirir.  Büyüme yeterli diyorsanız kendisine aynı saksının içerisinde bakmaya devam edebilirsiniz. Direkt güneşe maruz kalması durumunda yapraklarında sararmalar oluşacak, ardından bitki zaman içinde canlılığını yitirecektir. Neme düşkün bir bitkidir. Deve tabanı kış aylarında yaklaşık 15-18 derece sıcaklığa ihtiyaç duyar.

8. Kurdele Çiçeği

Her türlü ortama  (karanlık ortamlar dahil )adaptasyonu yüksek olan kurdele çiçeğinin bakımı çok kolaydır. Bulunduğu ortamın kirli havasını temizleyebilen bu popüler çiçeğin tek gereksinimi, iyi drenajı sağlanmış bir saksı. Doğrudan güneş ışığı görmemelidir. İç ve dış mekânda kolaylıkla bakabileceğiniz bir bitkidir.

9. Hava Bitkisi

Hava bitkilerinin akrabası çoktur. Dünyada 650 alt türe sahiptir. Hava bitkileri ismi gibi havadan beslenmektedir. Bu süs bitkisi gereksinim olan nemi havadan karşılayabilme özelliğine sahiptir. Bu nedenle bulunduğu ortamın nemli olması tek şartıdır.

Bunun yanında hava bitkilerinin teraryumların içerisinde güzel görsel oluşturduğunu da belirtmeden geçmemek gerekir.

KAYNAK:

Dokuzoğuz, M. 1974. Meyve Ağaçları ve Çevre İlişkileri. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi yayınları. Yayım Yeri : İzmir.

Ağaoğlu, S. ve ark. 1995. Genel Bahçe Bitkileri. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim, Araştırma ve geliştirme Vakfı Yayınları No:4.