Bitkilerde Tuz Stresi Nedir?

tarafından
340
Bitkilerde Tuz Stresi Nedir?

GİRİŞ

Bitkilerde büyüme ve gelişme süreklidir. Uygun çevre şartları olduğu müddetçe yaşamları boyunca devam eder. Bitkilerde büyüme ve gelişmeyi içsel ve dışsal çevresel faktörler tarafından tehdit edilmektedir. Burada çevresel koşullarda meydana gelen her bir aksaklık ve  farklılaşma, bitki büyüme ve gelişmesini etkilemekte  ve stres kavramını ortaya çıkarmaktadır. Bu yazı ile bitkilerde “T U Z  S T R E Sİ “ kısaca tanımlanıp açıklanacaktır.

1. Stresin Genel Tanımı Nedir?

Cassels ve Curry (2001) tarafından S T R E S, “fizyolojik değişimlere, bedensel zararlara ve hastalıklara neden olma kapasitesine sahip olan canlı (biyotik)  veya cansız (abiyotik) faktörler” olarak tanımlanmaktadır.   S t r e s “zarar oluşturma potansiyeli”   şeklinde de ifade edilmektedir. Oluşan zarar bitkilerde hem büyüme ve hem de verimdeki azalma nedeni olarak görülmüştür.

2. Bitkilerde Tuz Stresi Nasıl Oluşur?

Kültür bitkileri köklerinin etkili olduğu kök bölgesinde bulunan su ve suda erimiş halde bulunan bitki besin maddelerini kökleri vasıtasıyla topraktan alırlar. Bununla hayatiyetlerini sürdürürler. Bitkilerin toprakta bulunan su ve gıdaları çeşitli nedenlerle alamadığı durumlarda söz konusu olmaktadır. Bunlardan ilk akla gelen neden, toprakta bulunan su ve besin elementlerinin yetersizliğidir. Bu durumda kültür bitkisi büyüme ve gelişmesini sınırlandırır. Eylemin ve sürecin devan etmesi durumunda bitkinin toprak üstü ve toprak altı organlarında büyük zararlanmalar oluşur. Bu yaşanan hadiseler bitki yetiştiriciliğinde Su Stresi (Kuraklık) ve Gıda Noksanlığı sorunu olarak tanımlanır.

Bitkilerin gıda ve suyu kökleriyle alamamalarının ikinci nedeni özellikle köklerin ve sistemin diğer organlarının hasarı veya hastalanmasıdır. Bu durum Bitki Hastalık ve Zaralıları konusunu gündeme taşır.

Bitkilerin söz konusu bu iki maddeyi yani su ve bitki besin elementlerinin alamamasının üçüncü nedeni kök bölgesinde mevcut var olan suyun içinde aşırı gübreleme gibi çeşitli sebeplerden ileri gelen erimiş halde bulunan tuzların fazlalığı ve birikmesidir.

Bu çözünmüş fazla tuzlar suyun yoğunluğunu artırınca su kavut gibi kalıp köklerin orijinal yapısı içinde bulunan kanalcıklardan içeriye girememektedir. Kök bölgesinde su var, un var ama helva yapılamamakta tuzlu suyu bitkilerin alması güçleşmekte hatta tek yönlü bazı iyonların fazlalığı sonucu toksid etkiler görülmektedir. İster aşırı gübrelemeden ve isterse diğer nedenlerden olsun toprak tuzluluğun belli ölçüleri aşması durumu bitkiler için zararlı olmakta ve ‘TUZ STRESİNİ ‘ oluşturmaktadır.

3. Bitkilerinin Tuz Stresine Dayanıklılıkları

Tarla bitkilerinden mısır, fasulye sebze grubundan soğan, marul ve turunçgillerden limon-portakal bitkileri tuzluluğa oldukça yüksek derecede hassastır.

Tarla bitkilerinden pamuk ve arpa orta derecede tuzluluğa dayanıklı, şeker pancarı ve hurma ise tuzluluğa kaşı çok dayanıklı bitkiler arasındadır. Birçok sebze ve meyve aşırı tuz stresinden hoşlanmazlar, verim ve kalite kayıpları ile tepki verirler.

4. Aşırı Tuz Stresinin  Bitkileri Üzerindeki Etkileri?

  1. Aşırı tuz stresindeki bitkilerde büyüme sorunu görülür. Bitkilerde bodurluk, kök büyümesinde durgunluk dikkati çeker.
  2. Tomurcuk oluşumu azalır, yapraklar küçük kalır.
  3. Başta büyüme uçlarında olmak üzere tomurcuk, yaprak kenarları ve köklerde SARI LEKELİLİK” nekrozu görülür.

5. Tuzluluğun Toprak Özelliklerine Etkisi

Tuzlu topraklar toprağın fiziksel özelliklerini (strüktürü) bozduğu gibi toprağın ısınması üzerine de etkilidir. Geç ekime gelirler. Tuzlu topraklar rutubetli olması nedeni ile soğuk topraklardır,

Tuzlu topraklarda toprak havalanması az olur.

Tuz stresinde aşırı tuzlulukta rahatsız olan sadece bitki ve onun kökleri değil, rahatsızlıktan etkilenen başkaları da vardır. Bunlar toprağın mikro canlılarıdır. Tuzluluk toprakta mikrobiyolojik aktivitenin yavaşlamasına neden olur.