Sebze

SERADA SALATALIKLAR NEDEN SOLUYOR VE ÖLÜYOR?

MENÜ

GİRİŞ

1. Toprakta Su Nasıl Tutulur?

Bir göldeki su göl yatağında tutulur. Bir toprakta ise su toprak gözeneklerinde tutulur. Üretken ve ideal bir toprağın toplam gözenek hacmi ise %50dir. Toprağın gözenek hacmi toprakta bulunan boşluklar şeklinde de ifade edilir. İdeal olan toprak boşluklarının yarsının hava yarısının su ile işgal edilmiş olmasıdır. Toprak nemi, topraktaki büyük boşluklar (makropor) ve küçük boşluklar (mikrospor) içerisinde muhafaza edilen sudur. Toprak,su ile doyurulduğunda tüm boşluklar (porlar, gözler ve odalar) su ile dolar.

Toprakta Tutulan Suyun Kademeleri

2. Toprağın Su Bütçesi Nasıl Azalır?

Canlıların suyu kullanmaları ve ayrıca buharlaşma sonucunda toprağın su bütçesi düşer. Bir noktadan sonra toprakta yanlızca toprak TANECİKLERİNİN değinim noktalarında sıkışmış durumda ve ince bir film tabakası şeklinde tutulan su kalır. Bitkiler bu durumda topraktan su alamazlar.  Solma noktası ise  bir bitkinin artık topraktan su alamadığı ve bu nedenle solduğu andır ve bu anda toprakta tutulan su miktarıdır. . Başka bir anlatımla, bitkilerin turgor olayını (hücrelerin su çekerek şişmesi) gerçekleştiremedikleri andaki toprağın nem içeriğine solma noktası denir. Solma noktasındaki topraklarda suyun tutulma gücü 4,2 pF (=15 atmosfer=220 psi)’dir.

Hıyarın Dengeli Sulanması

3. Toprak Suyu  Tutulma Gücünün Bitki Besin Elementlerinin Kökler Tarafından Alınması  Üzerine  Etkileri

Topraktaki su basıncının kökler tarafından besin maddelerinin alımı üzerine etkisi de büyüktür. Yapılan bir çalışma topraktaki su basıncının 1/3 bar olması halinde fosfor alımının %90, 1 bar olması halinde  %80, 3 bar olması halinde ise %50 civarında olduğu ve Ssu miktarı tarla kapasitesinden solma noktasına doğru düştükçe bitki tarafından besin maddelerinin alımının güçleştiğini ortaya koymuştur.

4. Hıyar Bitkisinin  Solmasının Nedenleri Nelerdir?

Hıyar bitkisinin solmasının başlıca nedenleri arasında 1. Yetersiz Sulama, 2. Aşırı Sulama  ve Kötü Toprak, 3. Düşük Sıcklık, ve 4. Hıyar Bitkisi Zararlıları yer almaktadır. 5. Fide Dikim Sırasında Oluşan Ezilmeler ve Kırılmalar 6. Sera İçi Nem Düşüklüğü  Hıyarda Solgunluk Oluşturur.

1. Yetersiz Sulama

Salatalık benzeri otsu özellik gösteren bitkiler; hücrelerin su alıp vermesi durumu ile ilgili olan turgor basıncı ile dik durmaktadırlar. Bütün yeryüzünde olduğu gibi bitkilerde de su devirdaim durumundadır. Su bitkilerde kökleri aracılığı ile alınırken terleme yolu ile yaprakları ile bitkiden uzaklaştırılır. Serada hıyar bitkisinin kökleri tarafından alınan sulardan daha fazlası kaybedildiğinde hıyarda yapraklar ve gövdeler artık dik durmaz ve solmaya başlar. Sera hıyarında solmasının en yaygın nedeni yetersiz sulamadır. Bir hıyar bitkisinin sabahleyin susuz iyi ve mükemmel görünmesi ve akşama doğru ise biraz solgun ve pörsümüş bir görsel sunması normaldir. Bunun nedeni bitkinin susuz kalmasıdır. Burada sorun hıyar bitkisinin sabahları solgun olması ile başlamaktadır. Büyüme sezonu süresince hıyar yeterince sulanmazsa, bu durum hıyarda kısa sürede yaprakların solmasına neden olacaktır. Fazla susuzluk ve kuraklık etkisinde kalan bitkilerin yaprakları kahverengiye döner, solar ve cansız bir halde görünür. Fazla sudan etkilenen yaprağa elle dokunuluğunda kuru ve gevrek bir belirti göstermektedir. Daha sonra böyle olan hıyar yaprakları solarak ölmektedir.  Çoğu bitki için böyle bitkiler hemen sulanırsa iyileşerek geri dönsede, uzun süreli su stresi altında kalmak bitki yapraklarının ölümüne yol açacaktır.

2. Aşırı Sulama ve Kötü Toprak

Serada hıyarda aşırı sulanma durumunda da bitkide solma ve ölümler meydana gelmektedir. Sera toprağı ağır killi ise birde organik maddeden yoksunsa, hıyar bitkisine verilen suyu düzgün şekilde tahliye edemeyecek ve hıyar köklerinin etrafında nem birikerek solmaya ve ölmeye neden olacaktır.

Bitkilerin özellikle ısıtılmış bir serada ölmesinin diğer bir nedeni de aşırı sulamadır. Aşırı sulamadan etkilenen hıyar bitkisinin yaprakları yumuşar ve gevşekleşir. Dokunulduğunda yaprakların düştüğünü gören yetiştirici, bitkinin susuz kaldığını düşünür ve daha fazla sulamaya yönelebilir. Neticede fazla su ile de bitkiler solgunluk yaşayıp kuruyabilmektedir.

3.  Düşük Sıcaklık

Hıyar  soğuğa hassas bitkilerdir. Ekimden sonraki sıcaklık 12,5 ºC- 15.5°den düşük olmamalıdır . Çoğu zaman soğuk havadan ziyade sıcaklıktaki ani dalgalanmalar serada hıyar  bitkilerinin solmasına ve ölmesine neden olur. Seralarımızda bulunan termometrel seranın içindeki sıcaklığın  okumalarını bize söylesede  sera toprak sıcaklığının farklı olabileceğinin bilinmesi gerekir. . Bu nedenle toprak sıcaklık okumalarınıda almalıyız ve  toprak sıcaklığı 16-18 ° C’ye ulaşana kadar hıyar  dikimi ötelenebilir.  . Sıcaklık minimumun altına düşerse, hıyar  bitkisinin yaprakları sararır ve solar. Ayrıca,  hıyar bitkileri yazın güneşinin direkt ışınlarına maruz kalması durumunda serada solmaya başlayacaktır. . Bu nedenle sera yeri seçimi önemlidir. Zararlı UV ışığının miktarını azaltmak için hıyar serasında gölgeleme yapmak gereklidir.

4. Hıyar Bitkisi Zararlıları

Anasa tristis ( Kabak böceği) ve Melittia cucurbitae , Squash Bugs. ( Kabak Asma Kurdu)nun   esas zararı kabak bitkileridir. Ancak bu iki böcek türü yaz aylarında hıyar  bitkilerini de hedef almaktadır. Bu iki böcekten Kabak böceğinin yapraklarda emgi ile Kabak Asma Kurdunun köklerde taptığı tahribat nedeniyle  bu zaarlılarda hıyarda solmalara neden olmaktadır.( Türkiye’de tespit edilmemiştir)

1. Kabak böceği Anasa tristis (DeGeer)

Kabak böceği Anasa tristis (DeGeer) böceği Orta Amerika, Amerika Birleşik Devletleri ve Güney Kanada’da kabakgillere (kabak ve akrabaları) saldırır. Anasa tristis ( Kabak böceği), salatalık bitkisinin solmasına neden olan yapraklardan özsuyu emer. Kabak böceklerinin belirtileri, yapraklarda daha sonra kahverengiye dönüşebilen sarı lekelerdir.

.2. Melittia cucurbitae Squash Bugs. ( Kabak Asma Kurdu)

Kabak asma kurdu ( Melittia cucurbitae), Rocky Dağları’nın doğusunda, Kanada’dan Güney Amerika’ya kadar Kuzey Amerika’da görülen yerli sesiid (berrak kanatlı) bir güvedir. Hem yabani hem de ekili kabakgillere saldırır. Yaz kabağı, kış kabağı veya  balkabağı dışında gelişimini tamamlayamaz ve nadiren salatalık veya kavunlarda bulunur. Melittia cucurbitae  Squash Bugs. ( Kabak Asma Kurdu)yumurtaları salatalık asmalarının dibine bırakır. Daha sonra bu yumurtalardan larvalar çıkar ve suyun yapraklara geçişini bozan asmalarla beslenirler. Sonuç olarak, salatalık yaprakları soluyor ve ölüyor.

3. Yaprak Bitleri (Aphis spp., Myzus persicae, Macrosiphum euphorbiae)

Bu zararlılar da bitkinin yeşil aksamından emgi yaparak beslenmekte, özellikle yaprak altlarını ve sürgünleri tercih etmektedirler. Pamuk, bakla, şeftali ve patates yaprak biti türleri yaygındır. Bunlardan pamuk yaprak biti daha bir gezgincidir. Ziyaret edip uğradığı konukçu bitki türü sayısı 700 civarındadır. Sıcak ve nemli havalarda daha faal olan yaprak bitleri, uygun çevresel ortamlarda hiç yumurta bırakmadan, canlı birey doğurarak çoğalırlar. Yumurtaların dişi bireyin vücudunda olgunlaşması ve açılması olgusuna dayanan bu üreme usulünde dişi bireyler meydana gelmektedir. Bu durun yaprak bitlerinin uygun üreme ortamlarında hızla çoğalarak büyük koloniler oluşturabileceklerini gösterir.

Yeşil kanatlı ve karınlı küçük yarı saydam böcekler, taze sürgün, yaprak ve çiçeklerin saplarından ve çiçeklerde beslenerek hızla çoğalır. Bahçe ürünlerinin yaprakları sararır ve kıvrılır, sarkar bitki durgun bir hale gelir. Hızla çoğaldığı için yaprak bitleri bir hafta gibi kısa bir sürede hıyar bitkisine ağır zararlar verir. Etkilenen bitkilerde büyüme durur, yapraklar sararır ve hıyar bitkisi yavaş yavaş ölür. Yaprak bitleri karıncalarla iyi geçinirken uğur böcekleri ile geçinemezler ve bitkide uğur böceklerini çoğalmasına izin verilir.

Bitki zararlılarından başka solgunluk olarak bilinen birçok bitki hastalığı vardır ve bu hastalıklarda hıyar bitkilerinin solmasına ve ölmesine neden olabilir. Virüsler, bakteriler ve mantarlar bu hastalık vektörleridir. Bunlardan en yaygın olanı bakteriyel solgunluktur.

4. Bakteriyel Solgunluk ( Erwinia tracheiphila )

5. Fide Dikim Sırasında Oluşan Ezilmeler ve Kırılmalar Hıyarda Solgunluk Oluşturur.

Fideden hıyar yetiştiriciliğinde fidenin seraya dikiminden sonra bazı fidelerin solması söz konusu olabilmektedir. Salatalık bitkileri bilhassa fide devresinde çok hassastır, gövde ve dallarda damar dokuları kolayca zedelenebilir. Hıyar fideleri yerlerine dikilirken veya nakillerinde köklere veya gövdeye zarar verilme olasılığı vardır. Hıyar bitkilerinde gövde veya kökler zarar görmüşse Bu durum bitkilerin solmasını ve ölmesini beraberinde getirmektedir. Bunun için serada hıyar yetiştiriciliğinde doğrudan tohum ekimi ile yetiştiricilik her zaman alternatif bir yöntem olarak bazı üreticiler tarafından uygulanmaktadır.

6. Sera İçi Nem Düşüklüğü  Hıyarda Solgunluk Oluşturur.

Salatalıkların gün içinde solmasının sebebi düşük hava nemidir. Toprağı yetersiz sulamamak, bol  sulamak ve üzerlerini kapakla kapatmadan su ile kaplar yerleştirmek gerekir.

5.Sulamada Dikkat Edilecek  Hususlar

Hıyar bitkisi serada az ve sık sulama en tercih edilen sulama yöntemidir.  Ekseriyetle seradaki toprağın daima nemli kalması sağlanmalı ancak asla ıslak hale getirmemeliyiz. Özellikle dikimi müteakip ilk 2 ila 3 hafta içinde salatalık bitkilerini fazla sulamadan kaçınmaya özen göstermek gereklidir.  Öte yandan, kumlu toprak ne suyu ne de besinleri çok iyi tutamaz, bu da bitkilerin suyunu tam almasını zorlaştırır. Bitkiyi susuz bırakır. Hıyar dikiminden önce sera toprağı kontrol edilmeli ve çok sıkışık toprakların hassas bitkilerin köklerini azaltabileceği hatırlanmalıdır. Yaz aylarının bilinen sorunu sıcaklık ve kuru havadır. Bu yüzden sera havalandırması önemli bir seracılık düzenlemesidir. Yüksek toprak ısısında da bitki kökleri ölebilir.

Comment here